De Hangende Tuinen van Landgoed Tenaxx

Op Landgoed Tenaxx krijgen allochtone bomen uit alle delen van de wereld die hier willen groeien een warm onthaal. Vele hiervan groeiden voor de IJstijden ook in onze streken. Voorbeelden zijn de Sequoia, Metasequoia, Cathaya, Ginkgo, Zelkova, Liquidambar, Taxodium, Pterocarya, Cercidiphyllum en Magnolia.

Een belangrijk thema in De Hangende Tuinen zijn de treurbomen, een variant die bij vrijwel alle soorten voorkomt. Vele boomsoorten hebben zelfs verscheidene treurvarianten. Jaarlijks ontstaan er in de wereld nieuwe treurvormen. Treurbomen zijn varianten die in de natuur worden gevonden. Soms zit de treurvorm alleen aan een enkele tak. Zij worden door mensen geënt. Sommige treurvormen planten zichzelf voort zoals de treurwilg en de Japanse jeneverbes. Zij vertonen de meest bizarre vormen, en die worden in de Hangende Tuinen gekoested.

De eerste indeling van het plantenrijk komt van Carl Linnaeus. Hij was ervan overtuigd dat soorten onveranderlijk waren, en door vaste eigenschappen van elkaar te onderscheiden. Charles Darwin en Alfred Russel Wallace brachten daar verandering in. Zij kwamen tot het inzicht dat natuurlijke soorten niet vastomlijnd zijn, maar veranderen, doordat zij zich aanpassen aan hun omgeving, zo zelfs dat verschillende exemplaren soms niet meer te herkennen zijn als behorend tot dezelfde soort. Door variatie en selectie zullen de sterkste varianten overleven, en varianten die minder aangepast zijn aan een veranderende omgeving uitsterven. De Hangende Tuinen geven het besef van de enorme natuurlijke variatie. ^[2]

Mensen en bomen zijn in de ban van elkaar. Bomen verleiden mensen en mensen verleiden bomen. Zo kwam de metasequoia in Jura en Krijt, de tijd van dinosauriërs, voor in het hele noordelijke halfrond, ook in Noord-Europa, maar is daar later vrijwel geheel verdwenen. Zo zelfs, dat men dacht dat hij was uitgestorven. Totdat hij in 1940 in een vallei in China werd ontdekt. De metasequoia heeft vervolgens de mens verleid om zijn zaden over de wereld te verspreiden. Zo vergaat het de treurbomen ook. Die verleiden mensen door hun schoonheid en worden vervolgens gekoesterd en verspreid.

In de Hangende Tuinen staan enkele meer dan honderd miljoen jaren oude boomsoorten. Sommige zijn zogenaamde levende fossielen. Dit zijn soorten die in de loop der millennia uiterlijk vrijwel niet veranderd zijn, zij lijken in vorm erg op de fossielen uit de Jura en het Krijt waarin zij zijn ontstaan. Voorbeelden zijn de Ginkgo biloba, de Metasequoia glyptostroboides, de Araucaria araucana, de Taiwania cryptomeria, de Cunninghamia lanceolata, de Cathaya argyrophylla, de Sciadopitys verticillata, Davidia involucrate en de magnolia's.

Naast het Darwinisme brengt de thermodynamica een fundamentele verschuiving in de wijze waarop de natuur, de dingen en ook de mens verschijnen. Zij laat zien dat levende organismen zijn onderworpen aan veranderlijk energetisch krachtenspel. Alles verliest mettertijd zijn organisatiegraad en tegelijkertijd komen nieuwe vormen van organisatie op, en wel op een onvoorspelbare en onbeheersbare manier. Alleen door een continue toevoer van energie kunnen zij hun ondergang uitstellen. Dat uitstel heet leven. Levende wezens voorkomen tijdelijk verlies van energie doordat zijn omgeven zijn door membranen.

Zo ook bomen. Zij gebruiken de energie van zonlicht om CO₂ en water te transformeren in zuurstof en suiker (fotosynthese) die als zetmeel wordt opgeslagen, een andere vorm van energie.

De bomen in het arboretum laten op verschillende manier zien hoe zij op intelligente wijze de energie van de zon tot zich nemen. De Araucaria, een zeer succesvolle boom die stamt uit het Jura tijdperk, heeft zijn bladeren geordend volgens het Fibonacci principe, in een opvallende krans, waardoor zij maximaal zonlicht kunnen opnemen. Zo is dat ook met de bladeren van de meeste loofbomen het geval. Met hun enorme bladerdek dwingen zij de energie van de zon tot chemische processen waarmee zij hun ondergang tijdelijk uitstellen.  

Op Landgoed Tenaxx staan tussen de bomen ook replica’s van (dino)sauriërs. Bomen en dinosauriërs zijn samen geëvolueerd. De plantenetende dinosauriërs moesten leven van schaarse en moeilijk verteerbare planten en bomen. Daar raakten hun kaken, nekken, en darmkanaal op aangepast. Omgekeerd verweerden de bomen zich tegen de vraat van dinosauriërs. Zij ontwikkelden gif, stekels en oneetbare schors, en zij gingen de lucht in, net als hun concurrenten. Landgoed Tenaxx laat deze wapenwedloop zien via replica’s van (dino)sauriërs die staan tussen de bomen, waarvan sommige uit de tijd van de dinosauriërs.