Explosie in de haven van Bergen
| Explosie in de haven van Bergen | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Herinneringsplaquette | ||||
| Plaats | Bergen,  Noorwegen | |||
| Datum | 20 april 1944 | |||
| Tijd | 8:39 u | |||
| Locatie | Vågen | |||
| Ramptype | Ontploffing en stadsbrand | |||
| Oorzaak | Ontploffing van VL-103 Voorbode | |||
| Doden | 158 | |||
| Gewonden | 4800 | |||
| Schade | 55 miljoen Noorse kronen (1940) | |||
| ||||
De explosie in de haven van Bergen was een ongeluk met een vissersboot die in de Tweede Wereldoorlog ingezet werd voor transport van explosieven. In april 1944 ontplofte de boot in het Noorse Bergen, wat 158 levens kostte, duizenden mensen verwondde en verwoestingen aanrichtte rondom de baai (Vågen) van Bergen.
Schip en lading
Het munitietransport werd verzorgd door een vissersschip uit het Nederlandse Vlaardingen, de VL 103 Voorbode, dat in maart 1943 door de Kriegsmarine in beslag was genomen voor militair transport. Het stoomschip was in 1903 in Rotterdam te water gelaten onder de naam Adio. In 1912 had koningin Wilhelmina het schip in de haven van IJmuiden met een bezoek vereerd. In 1914 werd het na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog herdoopt tot Voorbode, uit vrees dat Adio te Frans zou klinken.
In april 1944, onderweg van Oslo naar Kirkenes, kreeg het schip mechanische problemen en voer het naar Bergen voor reparaties, geladen met 124 ton explosieven. De lading werd geheim gehouden en schipper Christiaan Bot kreeg permissie om het schip aan te meren aan de Vestingkade in het centrum van Bergen.
Explosie
Op Hitlers verjaardag, maandag 20 april om 8.39 uur, explodeerde de Voorbode. De kracht van de ontploffing veroorzaakte een waterkolom van honderden meters hoog. Verscheidene schepen werden op het land geworpen; een deel van het anker van de Voorbode werd kilometers verderop gevonden op de 417 meter hoge berg Sandviksfjellet, waar het nu nog te bezichtigen is. Er ontstond een stadsbrand, 131 huizen werden met de grond gelijkgemaakt, nog eens 117 huizen werden zodanig vernield dat ze moesten worden afgebroken, 45 werden er zwaar beschadigd en meer dan drieduizend liepen lichtere schade op. Er werden 158 mensen gedood en er vielen 4.800 gewonden, voornamelijk burgers. Na de explosie werden 4.260 kinderen geëvacueerd. De uitgebreide reddingswerkzaamheden zijn goed gedocumenteerd. Belangrijke gebouwen, waaronder de Nieuwe Kerk, het Tolhuis, Bryggen, de Rosenkrantztoren en de Håkonshal, werden zwaar beschadigd, maar zijn later hersteld.
De Duitsers probeerden aanvankelijk de omvang van de ramp te verbergen, waarschijnlijk om te verhullen dat ze de veiligheidsvoorschriften niet in acht hadden genomen. Omdat de explosie plaatsvond op Hitlers verjaardag, was er enige verdenking van sabotage. Onderzoek wees echter in de richting van een ongeval, vermoedelijk veroorzaakt door zelfontbranding van steenkool in de kolenbunker.
Na de explosie
Burgers en Duitse soldaten bij het bergen van bezittingen (twee mannen dragen een stoel) voor brandende gebouwen
Bevolking bij de vernietigde of beschadigde gebouwen
Motorschip "Rogaland" in de haven, op de achtergrond de branden