Exorcist

Reeds in de middeleeuwen werd de benaming exorcist toegekend aan een clericus van de lagere wijding. Alleen had deze toen een andere functie. Het was de benaming voor een misdienaar; een persoon die de priester, die reeds de Hogere Wijdingen had ontvangen, bijstond tijdens de misviering. In de Katholieke Kerk bestond er tot ongeveer 1970 de wijding tot exorcist. Deze wijding is de laatste van de vier Lagere Wijdingen die een mannelijke geestelijke op weg naar het priesterschap ontving. In de gemeenschappen die de buitengewone vorm van de Romeinse ritus gebruiken, zoals de Petrusbroederschap, bestaat deze wijding nog, evenals in het oosterse christendom. Na de wijding tot exorcist is ook de toestemming en zegen van de lokale bisschop nodig om te mogen exorciseren (kwade geesten uit te drijven).

Sinds 1970 worden slechts gewijde priesters door katholieke bisschoppen aangesteld en gezegend voor de functie van exorcist^[1], hoewel katholieke exorcisten in de westerse wereld steeds zeldzamer worden. Hierin lijkt overigens een kentering te komen, doordat vanwege het groeiend occultisme en hekserij het probleem van bezetenheid opnieuw de prioriteit kreeg van kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders. In België zijn drie paters-exorcisten in de abdij van Averbode heel actief (een duizendtal uitdrijvingen in 2013).^[2] In Nederland heeft het bisdom Den Bosch een actieve priester-exorcist. Bisschop De Korte werd daarom in 2017 genomineerd voor een kwakzalverprijs, die hij overigens niet won.^[3]

Voor de 'duiveluitbanning' (Groot Exorcisme) draagt de priester een paarse stola en heeft wijwater, kruisbeeld en het rituale (gebedenboek voor priesters) bij de hand.

In de oosters-orthodoxe kerken zijn ook priesters als exorcisten werkzaam, veelal op dezelfde manier als in de Katholieke Kerk. Toch bestaan er daar vanwege de onderlinge scheuren en versnippering der oosters-orthodoxe gemeenschappen ook priesters en monniken die geheel eigenhandig als exorcist optreden en er niet-kerkelijk goedgekeurde praktijken op na houden.

Katholieke en oosters-orthodoxe christenen die leek zijn, kunnen voorts een zogenaamd Klein Exorcisme bidden, zoals "Het gebed tot de aartsengel Michaël".

In de protestantse, evangelische en charismatische kerkgenootschappen is de functie van exorcist niet aan een gewijde man voorbehouden, maar treden veelal verschillende leiders en predikanten op als exorcisten. In veel kerkgenootschappen is de duiveluitdrijving geheel verdwenen; in andere kerkgenootschappen is het juist in opmars. Het wordt vaak gedaan door een 'team bevrijdingspastoraat'. In Pinkstergemeenten wordt er sterk de nadruk op geesten uitdrijven gelegd. In de Verenigde Staten treden veel evangelische duiveluitdrijvers op die vaak zeer emotionele exorcisme-sessies in grote groepen houden. De groep wordt vaak ook bij het exorcisme betrokken en moet de kwade geesten uitdagen door gebed en gezang.