Enoch Sontonga
Enoch Mankayi Sontonga (Uitenhage, circa 1873 - Johannesburg, 18 april 1905) was een Zuid-Afrikaans onderwijzer, dichter, componist en koorleider. Hij is vooral bekend als componist van de hymne Nkosi Sikelel' iAfrika, dat onderdeel werd van het volkslied van Zuid-Afrika.[1][2]
Biografie
Sontonga werd vermoedelijk in of rond 1873 geboren in of bij Uitenhage in Zuid-Afrika.[1][3]
Hij volgde een lerarenopleiding. Daarna verhuisde hij naar Johannesburg. Hij trouwde er en werkte een aantal jaren als docent aan een Methodistische school. Sontonga leidde het koor van de Methodistische gemeente in Johannesburg en preekte hier ook.[1][2]
In 1897 schreef hij de hymne Nkosi Sikelel’ iAfrika voor het schoolkoor, met een tekst in de Xhosa-taal. In 1899 zong een koor onder leiding van Sontonga het lied voor het eerst in het openbaar, tijdens een kerkdienst.[1][2]
Andere liederen van Sontonga zijn niet bewaard gebleven, hoewel bekend is dat hij er meer heeft geschreven.[4][5][6]
Over Sontonga's werk leven is verder niet veel bekend. Sontonga was getrouwd, had een zoon en was amateurfotograaf.[1][2]
Sontonga overleed in 1905.[2]
Postume erkenning
In 1912 werd Nkosi Sikelel’ iAfrika gezongen bij de eerste vergadering van de SANNC, de voorloper van het ANC. Mede-oprichter Sol Plaatje maakte in 1923 een opname van het lied in een studio in Londen. In 1925 werd Nkosi Sikelel’ iAfrika de vaste afsluiter bij vergaderingen van het ANC.[1][2][3]
De bekende Xhosa-dichter Samuel Mqhayi schreef zeven extra coupletten voor het lied.[1]
Versies van Nkosi Sikelel' iAfrika werden of worden gebruikt voor nationale volksliederen van Zuid-Afrika, Zambia, Tanzania, Namibië en Zimbabwe.[7][8]
In 1996 werd Sontonga's graf in Johannesburg uitgeroepen tot nationaal erfgoed. Bij dezelfde gelegenheid ontving Sontonga postuum een gouden medaille in de Orde van Verdienste van Zuid-Afrika. De onderscheiding werd uitgereikt door Nelson Mandela aan Sontonga's kleindochter.[1][2][3]
Nkosi Sikelel’ iAfrika werd opgenomen en/of uitgevoerd door diverse artiesten en groepen, waaronder Miriam Makeba, Hugh Masekela, Ladysmith Black Mambazo, Mahotella Queens, Soweto Gospel Choir, Paul Simon, Djavan en Dionne Warwick.[9]
Referenties
- 1 2 3 4 5 6 7 8 (en) Healy, Meghan Elisabeth, Sontonga, Enoch Mankayi. Dictionary of African Biography. Oxford University Press (2011). Geraadpleegd op 29 september 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 (en) Enoch Mankayi Sontonga. South African History Online (11 februari 2011). Geraadpleegd op 29 september 2025.
- 1 2 3 (en) Enoch Sontonga. Britannica Kids. Gearchiveerd op 9 augustus 2025. Geraadpleegd op 29 september 2025.
- ↑ (en) Evans, Jenni, Jo’burg marks death of composer Enoch Sontonga. The Mail & Guardian (18 april 2005). Geraadpleegd op 30 september 2025.
- ↑ (en) Heroes of South Africa: Enoch Sontonga. News24 (12 maart 2017). Gearchiveerd op 6 oktober 2025. Geraadpleegd op 6 oktober 2025.
- ↑ (en) (1987). The National Anthem ('Nkosi Sikelel' i-Afrika'). Third World Quarterly 9 (2): 678–679. ISSN:0143-6597
- ↑ (en) “Nkosi Sikelel' iAfrika”. Britannica Kids. Gearchiveerd op 29 september 2025. Geraadpleegd op 29 september 2025.
- ↑ (en) Did You Know? Tanzania has same National Anthem as SA, Zimbabwe. Daily News (12 september 2023). Geraadpleegd op 29 september 2025.
- ↑ (en) Honigmann, David, Nkosi Sikelel’ iAfrika — hymn that was central to the fight against apartheid. Financial Times (6 maart 2023). Geraadpleegd op 29 september 2025.