Ellen Moons
| Ellen Moons | ||
|---|---|---|
 | ||
Ellen Moons (2011) | ||
| Persoonlijke gegevens | ||
| Titelatuur/graad | doctoraat | |
| Volledige naam | Ellen Patricia Adelheid Moons | |
| Geboortedatum | 17 augustus 1966 | |
| Nationaliteit | Belg | |
| Beroep | onderzoeker, auteur | |
| Lid van | Zweedse Academie van Wetenschappen Nobelprijscomité voor Fysica | |
| Wetenschappelijk werk | ||
| Universiteit | Universiteit van Karlstad | |
| Prijzen en erkenningen | Göran Gustafsson Prize for physics (2011) | |
.jpg)
Ellen Patricia Adelheid Moons (17 augustus 1966) is een Belgisch fysicus, materiaalkundige en hoogleraar verbonden aan de Zweedse Karlstads universitet.
Ze werd in 2017 verkozen als lid van de klasse natuurkunde van de Zweedse Academie van Wetenschappen. Ze is sinds 2022 opgenomen in het Nobelprijscomité voor Fysica waar ze in 2024 werd verkozen als voorzitter. In november 2025 werd ze ook voor de periode van begin 2026 tot eind 2029 verkozen tot secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen, als eerste vrouw die deze functie bekleedt sinds de oprichting van de academie in 1739.[1] De secretaris-generaal leidt de activiteiten van de Academie en leidt het wetenschappelijk secretariaat. Als secretaris-generaal zal Moons de winnaars van de Nobelprijzen in de categorieën natuurkunde, chemie en economie afkondigen.
Haar onderzoek richt zich op de organisatie van moleculen en materialen in thin films. Zij is vooral geïnteresseerd in nieuwe organische en hybride materialen voor toepassingen in organische opto-elektronica en fotovoltaïsche toepassingen, zoals zonnecellen en lichtdiodes (LED's).
Biografie
Moons komt uit België. Als bachelorstudent studeerde ze natuurkunde aan de Universiteit Gent. Na het afronden van haar MSc-studie kreeg ze een studiebeurs van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken en bracht ze initieel een half jaar door in Israël. Ze besloot te blijven voor haar promotieonderzoek en werkte aan het Weizmanninstituut van Wetenschappen in Rehovot samen met David Cahen. Haar promotieonderzoek richtte zich op fotovoltaïsche cellen gebaseerd op cadmiumtelluride. Deze fotovoltaïsche installaties zijn goedkoper dan siliciumgebaseerde apparaten en hebben een kleine ecologische voetafdruk. Ze promoveerde aan het Weizmanninstituut tot PhD in 1995. Moons was postdoctoraal onderzoeker aan de École Polytechnique Fédérale de Lausanne en aan de Technische Universiteit Delft. Haar onderzoek richtte zich op kleurstofgevoelige zonnecellen.
Moons werkte als onderzoekswetenschapper bij Cambridge Display Technology, een incubator van de Universiteit van Cambridge, waar ze werkte aan polymeer-lichtemitterende diodes. In deze periode was ze gelijktijdig aangesteld aan de Universiteit van Cambridge zelf en werkte ze samen met Prof. Richard Friend.
Sinds 2000 is ze verbonden met de universiteit van Karlstad waar ze in 2011 een leerstoel als hoogleraar kreeg. Ook dat jaar ontving ze de Göran Gustafssonprijs voor de natuurkunde van het Göran Gustafssons Stiftelse för Naturvetenskap och Medicin toegekend door de Zweedse Academie van Wetenschappen. Destijds richtte Karlstad zich voornamelijk op polymeer-gebaseerde fotovoltaïcë. Moons breidde dit onderzoeksgebied uit door nieuwe materialen en onderzoeken naar structuur-eigenschapsrelaties te introduceren. Moons werkt aan het begrijpen van degradatiemechanismen binnen opkomende energiematerialen om zo de prestaties, stabiliteit en levensduur van apparaten te verbeteren.
De groep van Moons heeft geholpen om de morfologie van zonnecellen te correleren met prestaties. In het bijzonder hielp ze bij het uitleggen van hoe de donor- en acceptordomeinen die zich vormen binnen de actieve lagen van zonnecellen tijdens oplossingsverwerking hun prestaties beïnvloeden. Haar werk aan morfologie "Mastering Morphology for solution-borne electronics" werd in de periode tussen 2017 en 2022 ondersteund door de Knut and Alice Wallenberg Foundation. Naast de morfologie van de actieve laag heeft ze bestudeerd hoe de energetica van apparaten (bijvoorbeeld energieniveaus van de tussenlagen en interfaces) de prestaties van apparaten beïnvloeden.
Moons heeft gebruik gemaakt van atoomkrachtmicroscopie om nanoschaalkenmerken op het oppervlak van haar thin films te begrijpen. Om de chemische samenstelling van deze domeinen te onderzoeken, heeft Moons aangetoond dat het mogelijk is om atoomkrachtmicroscopie te combineren met infraroodspectroscopie. Om de bulkstructuur van de dunne films te onderzoeken, gebruikt Moons dynamische secundaire ionenmassaspectrometrie.
Haar wetenschappelijke publicaties telden in 2024 meer dan 7.000 citaties en een h-index van 36.
Geselecteerde publicaties
- (en) Schmidt-Mende, L., Fechtenkötter, A., Müllen, K., Moons, E., Friend, R. H. (10 augustus 2001). Self-Organized Discotic Liquid Crystals for High-Efficiency Organic Photovoltaics. Science 293 (5532): 1119–1122. ISSN:0036-8075. DOI:10.1126/science.293.5532.1119.
- (en) Zhang, F., Jespersen, K. G., Björström, C., Svensson, M., Andersson, M. R. (20 maart 2006). Influence of Solvent Mixing on the Morphology and Performance of Solar Cells Based on Polyfluorene Copolymer/Fullerene Blends. Advanced Functional Materials 16 (5): 667–674. ISSN:1616-301X. DOI:10.1002/adfm.200500339.
- (en) Morteani, A.C., Dhoot, A.S., Kim, J.‐S., Silva, C., Greenham, N.C. (16 oktober 2003). Barrier‐Free Electron–Hole Capture in Polymer Blend Heterojunction Light‐Emitting Diodes. Advanced Materials 15 (20): 1708–1712. ISSN:0935-9648. DOI:10.1002/adma.200305618.
- ↑ Belgische Ellen Moons (59) wordt eerste vrouwelijke topfiguur van Zweedse Academie die Nobelprijzen uitreikt, De Morgen, 1 januari 2026, geraadpleegd op 1 januari 2026.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Ellen Moons op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
