EPO-gebouw (Rijswijk)

Omdat de oude vestigingen van het in 1947 door Frankrijk, België, Luxemburg en Nederland opgerichte eerste centrale octrooibureau van Europa, het Institut International des Brevets (IIB) en de eveneens in 1947 opgerichte Octrooiraad in Den Haag verdeeld lagen over verschillende locaties in Den Haag, werd gezocht naar een nieuwe centrale vestigingsplek. Die werd gevonden in de in Rijswijk gelegen Plaspoelpolder. De bouw van het 27 verdiepingen tellende en 87 meter hoge torengebouw ving aan op 1969 en werd opgeleverd in 1973. Het was ontworpen door het Haagse architectenbureau R.D. Bleeker. Er werden rondom de toren vijf bouwlagen toegevoegd en een parkeerterrein voor 3000 auto’s. De officiële opening van het complex vond op 16 februari 1973 plaats door destijds koningin Beatrix.

In 1978 gingen het IIB en de Octrooiraad op in het European Patent Office (EPO) (Europees Octrooibureau (EOB)). Vanwege de groei van het aantal jaarlijkse Europese patentaanvragen (in 2025: 150.000) werd verdere uitbreiding van het personeelsbestand noodzakelijk. Er volgde uitbreiding richting het gebouw van Shell-pensioenfonds, waar een kantoorflat werd gebouwd, nadat een deel van een straat van de gemeente was aangekocht. Ook werd het inmiddels leegstaande Shell-kantoorgebouwencomplex toegevoegd.
In 2002 werd The Hinge gebouwd als ontmoetings- en ontspanningsplek voor het personeel met een loopverbinding tussen beide complexen en dat behalve een groot personeelsrestaurant ook diverse ontspanningsvoorzieningen bevat.

Op het dak van het gebouw werd een schotelantenne met een doorsnede van 12,5 meter geplaatst voor de ontvangst van binnen- en buitenlandse radio- en televisiesignalen, afkomstig van straalzenders. De doorgifte van die signalen geschiedde vanaf 1977 via het centraal antenne systeem (CAS) per coaxkabels naar alle woningen in Rijswijk. De beheerder was Casema. Na komst van een nieuw kabelsysteem was de antenne overbodig en werd van het dak verwijderd.

Een nieuw hoofdgebouw werd ontworpen door de architectenbureaus Ateliers Jean Nouvel (Parijs) en Dam & Partners Architecten (Amsterdam), dat op nagenoeg dezelfde plek de andere gebouwen moest gaan vervangen. Er werd gekozen voor twee hoofdstructuren: New Main, het hoofdgebouw, en New Hinge als het vernieuwde The Hinge, waarin onder andere het bedrijfsrestaurant, een atrium met binnentuin en hoorzittingskamers werden ondergebracht. De bouw begon in 2014 en beide delen werden in 2018 opgeleverd. In 2019 werd begonnen met de afbraak van het oude gebouw, dat op slechts 11 meter afstand van de westkant van het hoofdgebouw stond. The Main heeft een constructie van aan elkaar geschroefde zware stalen H-profielen, glas en beton. Er werd 10.000 ton staal gebruikt, het glasoppervlak bedraagt 100.000 vierkante meter en het bruto vloeroppervlak bedraagt 87.454 vierkante meter.^[1] Het hoofdgebouw werd met 27 verdiepingen én een dakterras ruim 108 meter boven NAP hoog^[2] met een deels met glasplaten en zonnepanelen overdekt dakterras over de volle breedte. De breedte van het gebouw meet 156 meter en de diepte slechts 24,7 meter. De 2,5 meter voor en 6 meter achter het gebouw geplaatste glazen gevels dienen voor het breken van de wind en om de temperatuur binnen het gebouw bij hevige kou en felle zonneschijn binnen goed te kunnen beheersen, zowel voor het welzijn van het personeel als voor de kantoortuinen. Verder hebben de glazen wanden een spiegelend effect om de Nederlandse luchten weer te geven. Hemelwater wordt opgevangen in bassins en voor het doorspoelen van de toiletten gebruikt. Het omringende water geeft het effect of het gebouw boven het water zweeft, terwijl vlak onder het wateroppervlak aangebrachte speciale keramische tegels het spiegelend effect versterken.^[3] Technische installaties bevinden zich niet zoals gebruikelijk op de hoogste verdieping, maar op de 16e en 17e verdieping, terwijl op de 26e en 27e verdieping zich daktuinen met o.a. grassen en kruiden bevinden. Het plafond van de ontvangsthal in het hoofdgebouw vertoont vlakken in de kleuren van de vlaggen alle Europese deelnemende landen. Tussen beide gebouwen bevindt zich een corridor met aan beiden zijden winkeltjes, en die voorzien is van een glazen plafond met daarboven een laag water, waardoor de wandelaar die van deze doorgang gebruik maakt, het idee krijgt onder water te lopen. De officiële opening van het complex vond op 27 juni 2018 plaats door koning Willem-Alexander.

Omdat het oude gebouw op slechts 11 meter van The Main stond, werd het verdieping voor verdieping afgebroken en het beton dat hierbij vrijkwam werd vermalen en voor 99% hergebruikt voor de bouw van een grote ondergrondse fietsenstalling en parkeergarage, met daarboven een waterpartij en een waterrijke landschapstuin met diverse begroeiingen en wandelpaden.

De eetzaal in het vijf verdiepingen tellende erachter gelegen gebouw New Hinge met hangende tuinen biedt plaats aan ruim duizend medewerkers en verschaft internationale maaltijden. Voor ontspanning zijn in het gebouw inpandig gelegen zalen voor allerlei balspelen en buitentennisbanen voor zowel werknemers als voor hun gezinsleden aanwezig. Dit gebouw is door middel van een corridor met een glazen plafond, die onder een laag water loopt, waarin enkele winkels zijn gevestigd, verbonden met het hoofdgebouw. In het trappenhuis is horizontale beplanting tegen de wanden aangebracht om het ecologisch effect te benadrukken.

De rond 3000 medewerkers van het EPO, die uit 38 lidstaten afkomstig zijn, worden geacht tenminste drie dagen per week aanwezig te zijn en kunnen een eigen werkplek krijgen, terwijl de meesten van hen van een flexibele werkplek gebruik maken, en de rest van de werkweek vanuit huis kunnen werken. Er zijn 2000 werkplekken beschikbaar en zij moeten binnen een straal van 100 kilometer van het gebouw wonen. De medewerkers zijn veelal gespecialiseerd in één vakgebied, bijvoorbeeld 'Batterijen'. Zij worden geacht meerdere talen vloeiend te kunnen spreken, met als hoofdtalen Engels, Frans en Duits. Er werken 390 Nederlandse medewerkers.^[4]

Door het EPO werd in 2014 een aanvraag ingediend om een BREEAM-certificering verleend te krijgen^[5] vanwege de toepassing van methodes van circulaire omgang met materialen, beplanting zowel binnen als rondom het gebouw, verwarming en koeling, de buiteninrichting met tuinen en vijvers, en de opvang en hergebruik van regenwater. Vanwege het aquifersysteem voor warmte/koude-opslag, vindt een lagere impact op het milieu plaats. De certificering heeft anno 2025 nog niet plaats gevonden.

Alhoewel het EPO-gebouw een vestiging in Rijswijk is, wordt het aangeduid met EPO – Den Haag, vanwege dat de aanduiding 'Den Haag' heden ten dage internationalere bekendheid geniet dan 'Rijswijk'.

Aan de New Main werd tijdens de Staalbouwdag op 15 oktober 2024 de Nationale Staalprijs toegekend. 'Stalen DNA/innovatief kantoorgebouw met inventief stalen skelet' was de korte omschrijving die het meekreeg.