Dozhd
| Dozhd | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
 | ||||
| Type | Onafhankelijk nieuws en actualiteitenzender | |||
| Land | Rusland (sinds 2023 Nederland) | |||
| Regio | Internationaal | |||
| Eigenaar | TVR Studios B.V. | |||
| Sleutelfiguren | * Natalja Sindeeva (hoofdeigenaar)
| |||
| Startdatum | 27 april 2010 | |||
| Technisch | ||||
| Beeldformaat | 576i (16:9 SDTV) 1080i (16:9 HDTV) | |||
| [tvrain | ||||
| Lijst van televisiezenders | ||||
| ||||
Dozhd of Dozhd TV (Russisch: Дождь, gestileerd als ДО///ДЬ en vertaald als "Regen"; internationaal ook bekend als TV RAIN) is een onafhankelijke Russischtalige televisiezender die zich voornamelijk richt op nieuws, actualiteiten, cultuur en politiek. De zender staat bekend als een van de weinige onafhankelijke media-organisaties die regelmatig kritisch verslag doet van de Russische regering en het beleid van president Vladimir Poetin. Na jaren van groei en controverses binnen Rusland en de Europese Unie zendt Dozhd sinds 2022 uit vanuit het buitenland en is sinds 2023 in Amsterdam gevestigd.[1]
Oprichting en vroegste geschiedenis
Dozhd werd oorspronkelijk gelanceerd als onafhankelijke televisiezender in Rusland. De zender werd in de jaren 2010 gelanceerd en werd al snel bekend als een van de weinige media die kritisch durfden te berichten over de Russische binnenlandse politiek en het overheidsbeleid. De zender richtte zich op nieuws, analyses, discussies en documentaires, en probeerde een alternatief te bieden voor de grotendeels door de staat gecontroleerde Russische televisie. Dozhd streefde ernaar om onafhankelijke berichtgeving te verzorgen over binnenlandse politiek, economie, cultuuraangelegenheden en internationale kwesties, een positie die op gespannen voet kwam te staan met de Russische autoriteiten.
Hoewel exacte details van de oprichting en eerste jaren van Dozhd niet direct uit de nieuwste bronresultaten zijn terug te leiden, staat buiten kijf dat de zender vóór 2022 een belangrijke rol speelde in de Russische mediasector als een van de weinige relatieve vrijplaatsen voor alternatieve nieuwsperspectieven. Later, onder de toenemende druk van de staat, zou deze “vrijplaats” systematisch worden uitgehold.
Blokkade in Rusland en verhuizing naar het buitenland
Blokkade van uitzendingen
Toen Rusland in februari 2022 een grootschalige invasie van Oekraïne begon, verscherpte de regering de controle over de media. Onafhankelijke verslaggeving over de oorlog werd door de Russische autoriteiten gezien als een bedreiging voor de officiële staatslijn. In maart 2022 werd de uitzending van Dozhd in Rusland geblokkeerd en was de zender niet langer legaal toegankelijk via traditionele Russische televisiekanalen. Deze blokkade was onderdeel van een bredere repressieve beweging. Niet alleen Dozhd, maar ook andere onafhankelijke zenders kregen het moeilijk om binnen Rusland uit te zenden of zelfs online publiek te bereiken zonder gevaar voor sancties tegen medewerkers of de organisatie zelf.
Relocatie van de redactie
Als gevolg van de blokkade en de juridische druk op onafhankelijke journalisten, verplaatste Dozhd zijn activiteiten geleidelijk naar het buitenland. In de zomer van 2022 werd het eerste internationale bureau geopend in de Letse hoofdstad Riga, waar de zender de uitzendingen hervatte. Dit was een belangrijke stap om online en via satelliet de Russischtalige kijkers te bedienen buiten het bereik van de Russische censuur. Tegelijkertijd werkten de redacties van Dozhd verspreid vanuit verschillende Europese steden en lag de prioriteit bij uitzendingen via online platforms zoals YouTube en andere sociale media, wat de zender hielp om een wereldwijd publiek te bereiken.
Licentiecontroles, sancties en herlokalisatie
Intrekking van de licentie in Letland
Kort nadat Dozhd begon uit te zenden vanuit Letland, ontstonden spanningen met de lokale media-toezichthouder, de National Electronic Mass Media Council (NEPLP). In december 2022 besloot deze instantie om de licentie van Dozhd in Letland in te trekken.[2] Officieel werd dit gerechtvaardigd vanwege vermeende bedreigingen voor de nationale veiligheid, schending van lokale regels en vermeende overtredingen zoals het tonen van een kaart waarin de bezette Krim als onderdeel van Rusland werd weergegeven en het gebruik van Russische taal zonder vertaling.
De beslissing veroorzaakte veel ophef, sommige betrokken journalisten en internationale waakhonden noemden de intrekking “onrechtvaardig en overdreven”, terwijl Letse autoriteiten benadrukten dat lokale mediastandaarden en veiligheidsprioriteiten moesten worden nageleefd.
Nederlandse uitzendvergunning
In reactie op de intrekking van de licentie in Letland en met de wens om het bereik binnen de Europese Unie te behouden, vroeg Dozhd elders een uitzendlicentie aan. In januari 2023 verleende de Nederlandse Media Autoriteit voor vijf jaar aan Dozhd het commerciële tv-uitzendrecht, waarmee de zender officieel vanuit Nederland kon uitzenden binnen de EU, ook via kabelnetwerken. Dankzij deze licentie mocht Dozhd zijn programma’s officieel aanbieden aan kabelaanbieders en online platforms in Nederland en in andere EU-landen, wat het kanaal stabiliteit gaf en een veilige basis bood voor de voortzetting van onafhankelijke journalistiek.
Juridische herziening in Letland
In juli 2025 vernietigde een Letse rechtbank uiteindelijk de beslissing van eind 2022 om de licentie van Dozhd in te trekken en oordeelde de intrekking onwettig. Hoewel dit juridische oordeel symbolisch van belang was, concentreerde Dozhd zich sindsdien voornamelijk op zijn activiteiten in Nederland.
Beperkingen en status in Rusland
Voor de Russische overheid bleef Dozhd doelwit van juridische beperking. In 2023 werd Dozhd evenals zijn Nederlandse en Letse juridische entiteit door de Russische procureur-generaal op de lijst van “ongewenste organisaties” gezet. Deze classificatie maakt deelname aan de organisatie of het verspreiden van haar werk in Rusland strafbaar en kan zware straffen tot gevolg hebben. Voor Russische burgers werd het daardoor gevaarlijker om openbaar met Dozhd samen te werken of de uitzendingen te verspreiden, waardoor de zender grotendeels buiten het Russische staatsgebied opereert. De zender bereikt desondanks Russischtalige kijkers via internet en sociale media, maar reguliere televisie-uitzendingen bleven geblokkeerd.[3]
Redactionele activiteiten en uitzendingen
Studio en redactie in Amsterdam
Na het verkrijgen van de licentie in Nederland, zette Dozhd een operationele redactie en studio op in Amsterdam. Daar worden programma’s geproduceerd die gericht zijn op nieuws, politiek, cultuur en internationale ontwikkelingen.[4]
De journalisten van Dozhd, velen van hen voormalige correspondenten uit Rusland of andere landen, werken vanuit deze Amsterdamse hub. Sommige verslaggevers blijven incidenteel in andere Europese centra werken, maar het zwaartepunt van de dagelijkse berichtgeving ligt in Nederland.[5]
Programmering en publiek
Dozhd maakt diverse journalistieke formats, waaronder nieuwsprogramma’s, diepgaande analyses, interviews met experts en debatten over actuele onderwerpen. Dankzij platforms zoals YouTube en livestreaming bereikt het kanaal duizenden tot miljoenen kijkers per uitzending, waarvan een aanzienlijk deel zich buiten Nederland bevindt, met een groot publiek in Rusland en andere Russischtalige gebieden.
Het online karakter van de uitzendingen is cruciaal geworden, vooral omdat toegang tot reguliere televisiekanalen binnen Rusland beperkt is door censuur, blokkades en juridische beperkingen. Hierdoor blijft het internet het primaire middel om een Russischtalig publiek te blijven bereiken, ongeacht staatsrestricties.[6]
Controverse en kritiek
Dozhd heeft door de jaren heen zowel lof als kritiek ontvangen. Voorstanders prijzen het kanaal omdat het een van de weinige onafhankelijke stemmen is binnen een mediaklimaat dat grotendeels door de Russische staat wordt gecontroleerd. Bovendien wordt Dozhd gezien als een bron van alternatieve inzichten, vooral met betrekking tot politieke kwesties zoals de oorlog in Oekraïne.
Tegelijkertijd trekken critici, waaronder enkele overheidsinstanties en politieke commentatoren, fel van leer tegen de berichtgeving van Dozhd, met name over gevoelige geopolitieke thema’s. Het juridische conflict rond de licentie in Letland en de classificatie als “ongewenste organisatie” in Rusland illustreren hoe politiek geladen de positie van de zender is binnen zowel nationale als internationale contexten.
Invloed en bereik
Ondanks de verschillende uitdagingen blijft Dozhd een belangrijk kanaal voor Russischtalige kijkers over de hele wereld. Via internet, satelliet en digitale platforms bereikt de zender een internationaal publiek en biedt het alternatieve perspectieven op nieuws en ontwikkelingen. De combinatie van traditionele journalistiek en digitale distributie maakt het voor veel kijkers mogelijk om toegang te krijgen tot onafhankelijke informatie, zelfs in landen waar de zender officieel is geblokkeerd.
Referenties
- ↑ (en) Dutch regulator grants Russian TV Rain broadcasting license. dw.com. Geraadpleegd op 16 januari 2026.
- ↑ Latvian court annuls decision to strip Dozhd of broadcast licence after 2-year legal proceedings. Novaya Gazeta Europe (3 mei 2054). Geraadpleegd op 16 januari 2026.
- ↑ (en) Russia bans exiled outlet Dozhd TV as ‘undesirable’. Committee to Protect Journalists (26 juli 2023). Geraadpleegd op 16 januari 2026.
- ↑ Russisch station TV Rain gaat online uitzenden vanuit Amsterdam - BM (23 oktober 2022). Geraadpleegd op 16 januari 2026.
- ↑ Nierop, Leonie van Nierop Redacteur Amsterdam Profiel Leonie van, "Gevluchte journalisten van TV Rain brengen de oorlog vanuit Amsterdam naar Rusland: ‘Ik weet dat het opeens gedaan kan zijn met ons’", NRC, 15 maart 2024. Geraadpleegd op 16 januari 2026.
- ↑ Russische en andere media die in eigen land gevaar lopen, vinden exil in Amsterdam. De Groene Amsterdammer (25 januari 2023). Geraadpleegd op 16 januari 2026.