Dorothy Masuka
| Dorothy Masuka | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Dorothy Masuka in 2015. | ||||
| Algemene informatie | ||||
| Geboortedatum | 3 september 1935 | |||
| Geboorteplaats | Bulawayo | |||
| Overlijdensdatum | 23 februari 2019 | |||
| Overlijdensplaats | Johannesburg | |||
| Land |  Zuid-Afrika | |||
| Werk | ||||
| Genre(s) | jazz, marabi | |||
| Beroep(en) | zangeres, songwriter | |||
| Instrument(en) | stem | |||
| (en) AllMusic-profiel (en) Discogs-profiel (en) IMDb-profiel (en) MusicBrainz-profiel | ||||
| ||||
Dorothy Masuku, (Bulawayo, 3 september 1935 - Johannesburg, 23 februari 2019), beter bekend als Dorothy Masuka, was een in Zimbabwe geboren Zuid-Afrikaans zangeres.[1][2]
Biografie
Masuka werd geboren in het toenmalige Zuid-Rhodesië, in een streek waar veel inwoners zich meer verwant voelen met (Zoeloe) Zuid-Afrika dan met Zimbabwe. Haar vader kwam uit Noord-Rhodesië. Haar moeder was van Zoeloe-afkomst met wortels in Natal.[1][3]
Jeugd en doorbraak
Op haar twaalfde verhuisde Masuka naar Johannesburg, waar ze bij haar tante ging wonen. Ze sloot zich op de katholieke school aan bij het schoolkoor, waarmee ze ook optrad. In deze tijd ontdekte ze populaire muziek, en jazz van musici als Louis Jourdan.[1][4]
Masuka liep diverse malen weg van school: om te toeren met de muziekgroep African Inkspots, om mee te doen aan een schoonheidswedstrijd in Bulawayo (die ze won), en nog een keer om zich aan te sluiten bij een muziekgroep.[2][5][6]
Ze was nog minderjarig en zat nog op school toen ze haar eerste platencontract kreeg (haar moeder ondertekende). In haar tienerjaren schreef ze tientallen singles en ze scoorde diverse hits. Ze was 16 toen ze haar doorbraakhit Hamba Nontsokolo schreef. Halverwege de jaren 1950 behoorde ze naar verluidt tot de best verkopende artiesten van Zuid-Afrika. In haar vroege jaren zong ze in een show met Miriam Makeba en Hugh Masekela.[1][2][6][7][8]
Ballingschap
Masuka schreef scherpe politieke teksten, waarin ze de racistische apartheidspolitiek en koloniale overheersing bekritiseerde. Dit bracht haar in problemen met de autoriteiten. In haar lied Dr Malan bekritiseerde ze de pro-apartheid politicus en voormalig minister-president Daniël François Malan. Dit lied werd verboden, kopieën werden in beslag genomen, en Masuka vluchtte naar Rhodesië.[1][2][4][9]
In 1961 bracht Masuka het lied Lumamba uit, over Patrice Lumumba, de vermoorde onafhankelijkheidsstrijder en premier van Congo. In dit lied, een eerbetoon aan Lumumba, speculeerde ze over wie hem had vermoord. Ditmaal gingen de autoriteiten zover om de mastertapes (originele opnamen) te vernietigen. Masuka werd verbannen uit Zuid-Afrika en kon ook niet meer in Rhodesië blijven.[1][7]
in de jaren 1960 ondersteunde Masuka pro-onafhankelijkheidsbewegingen in Zuid- en Oost-Afrika, waaronder het ANC. Met steun van het ANC verbleef ze enige tijd in Londen (waar ze optrad in het Palladium en op tv bij de BBC) en New York. Ze vestigde zich daarna in Zambia.[1][2]
Terugkeer
Masuka keerde in 1980 terug naar het inmiddels onafhankelijke Zimbabwe. In 1992, na het einde van de apartheid, keerde ze terug naar Johannesburg.[1][2]
Na haar terugkeer kon ze haar muzikale loopbaan hervatten. Ze nam diverse albums op. Op het podium of in de studio werkte ze samen met onder andere Hugh Masekela, Sibongile Khumalo, Thandiswa Mazwai en Karen Zoid.[1][2][5][6]
Masuka overleed in 2019 aan de complicaties van een beroerte.[1]
Muziekstijl
Masuka's muziekstijl wordt omschreven als jazz, (Zuid-)Afrikaanse jazz of marabi (een mix van Zuid-Afrikaanse en Zimbabwaanse invloeden en swing). The New York Times omschreef haar muziek als pop met jazz-invloeden. Over haar latere muziek in de jaren 1990 wordt geschreven dat het vrolijker was, met meer popinvloeden en minder politiek getinte teksten.[1][2][4][8][9]
Masuka zong in de Ndebele taal en in diverse andere Afrikaanse talen.[2][3][7]
Ontvangst
The Independent noemde Masuka de grand dame van de Zuid-Afrikaanse jazz. The New York Times schreef dat ze de weg bereidde voor vrouwelijke popsterren in Zuid-Afrika. BBC schreef dat ze als songwriter over uitzonderlijke talenten beschikte.[1][2][3]
In 2006 ontving ze de zilveren Orde van Ikhamanga, een Zuid-Afrikaanse onderscheiding, van president Thabo Mbeki.[1] Songs van Masuka werden gecoverd door Hugh Masekela, Thandiswa Mazwai en anderen.[2]
Discografie (selectie)
- 1987: Ingalo
- 1991: Pata Pata
- 2001: Mzilikazi
- 2003: Lendaba (This Matter)
- 2010: Live at the Mandela Theatre
- 2018: Nginje
Referenties
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (en) Williams, James, Remembering, Dorothy Masuka, musician and firebrand exiled by South Africa’s apartheid regime. The Independent (11 maart 2019). Geraadpleegd op 3 oktober 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 (en) Russonello, Giovanni, "Dorothy Masuka, South African Singer and Activist, Dies at 83", New York Times, 27 februari 2019. Geraadpleegd op 3 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Armstrong, John, Review of Dorothy Masuka - The Definitive Collection. BBC. Gearchiveerd op 4 oktober 2025. Geraadpleegd op 4 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Eyre, Banning, Dorothy Masuka. Afropop Worldwide. Gearchiveerd op 23 oktober 2005. Geraadpleegd op 4 oktober 2025.
- 1 2 (en) Gedye, Lloyd, Something old, something new. The Mail & Guardian (26 november 2010). Gearchiveerd op 3 oktober 2025. Geraadpleegd op 3 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Ramalapa, Jedi, Masuka: ‘You can’t stop me from singing … that’s my life’. The Mail & Guardian (3 juli 2014). Gearchiveerd op 3 oktober 2025. Geraadpleegd op 3 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Ansell, Gwen, Dorothy Masuku: Africa has lost a singer, composer and a hero of the struggle. News24 (26 februari 2019). Gearchiveerd op 4 oktober 2025. Geraadpleegd op 3 oktober 2025.
- 1 2 (en) Jackson, Leon, Dorothy Masuka Biography. Allmusic. Gearchiveerd op 3 oktober 2025. Geraadpleegd op 3 oktober 2025.
- 1 2 (de) Franzen, Stefan, Gestorben: Dorothy Masuka. Jazz Thing (28 februari 2019). Geraadpleegd op 4 oktober 2025.