Detransitie

Detransitie is de stopzetting of omkering van een transgenderidentificatie of geslachtstransitie, tijdelijk of permanent, hetzij met sociale, juridische of medische middelen. De meeste mensen die stoppen, stoppen maar tijdelijk.^[1]

Transitie is het proces waarbij een transgender persoon diens genderpresentatie en/of geslachtskenmerken verandert om in overeenstemming te zijn met het interne gevoel van genderidentiteit. Transitie omvat gewoonlijk sociale veranderingen (zoals kleding, roepnaam en persoonlijke voornaamwoorden), juridische veranderingen (zoals veranderingen in wettelijke naam en wettelijk geslacht), en medische/fysieke veranderingen (zoals hormoonbehandelingen en genderbevestigende operaties).

Detransitie is het proces van het stoppen of ongedaan maken van een transitie. Net als transitie is detransitie geen eenmalige gebeurtenis. Methoden van detransitie kunnen sterk variëren en kunnen veranderingen in iemands genderexpressie, sociale identiteit, identiteitsdocumenten en/of anatomie met zich meebrengen. Desistance is een algemene term voor elke stopzetting, en wordt gewoonlijk specifiek toegepast op de stopzetting van transgenderidentiteit of het verdwijnen van genderdysforie. Degenen die detransitie ondernemen, worden in het Engels detransitioners genoemd.

Detransitie wordt soms geassocieerd of verward met transitiespijt, maar spijt en detransitie vallen niet altijd samen. Door de verwarring van de twee begrippen wordt detransitie geassocieerd met een politiek gemotiveerde drang om de toegang van transgender mensen tot genderbevestigende zorg te beperken.^[2]

Schattingen naar de frequentie van detransitie en desistance lopen uiteen dankzij verschillen in terminologie en methodologie, maar studies zijn het er over eens dat het vrij zeldzaam is^[3], met schattingen variërend van minder dan 1% tot 8%^[4]. Studies naar transitiespijt of detransitie in verschillende populaties vonden verschillen in (gemiddelde of mediane) verstreken tijd voordat deze optraden. In een studie uit 2018 was, onder diegenen die een operatie hadden ondergaan, 0,6% van de vrouwen en 0,3% van de mannen ontevreden over het resultaat.^[5] De meest geobserveerde oorzaken voor detransitie zijn extern van aard, zoals druk vanuit de familie, seksueel misbruik, of druk vanuit de schoolomgeving.^[6]

Een posterpresentatie uit 2019^[7] onderzocht de dossiers van 3398 patiënten die tussen augustus 2016 en augustus 2017 de Britse genderidentiteitskliniek bezochten. De onderzoekers zochten naar beoordelingsrapporten met trefwoorden die te maken hadden met spijt of detransitie. Ze identificeerden 16 personen (0,47%) die gemeld hadden spijt te hebben, van die 16 waren er drie permanent gedetransitioneerd. Daarnaast waren er 10 (0,29%) tijdelijk gestopt en later opnieuw in transitie gegaan. Uit een klinische beoordeling uit 2019 bleek dat 9,4% van de patiënten met opkomende genderdysforie tijdens de adolescentie binnen een periode van achttien maanden ofwel niet langer medische interventies wenste na te streven, ofwel niet langer het gevoel had dat hun genderidentiteit incongruent was met hun toegewezen geslacht bij de geboorte. Uit een studie uit 2021 waarin de aantekeningen van 175 volwassenen werden onderzocht die tussen september 2017 en augustus 2018 uit een Britse genderidentiteitskliniek waren ontslagen, bleek dat er 12 (6,9%) voldeden aan de criteria van de onderzoekers voor detransitie — dat wil zeggen, ze keerden terug naar het leven als hun toegewezen geslacht. Zes personen bleken ervaringen te hebben die 'overlapten' met detransitioners, maar werden niet als zodanig meegeteld voor dit onderzoek vanwege het vertonen van "verwarring van de genderidentiteit" tijdens de behandeling. Bij een onderzoek uit 2023 onder 1989 individuen die een geslachtsveranderende operatie hadden ondergaan, bleken zes van hen, 14 maanden na transitie, voor een sociale transitie naar hun oorspronkelijke geslacht te hebben gekozen dan wel hun transitie met een nieuwe operatie ongedaan te willen maken.^[8]

Er is kritiek geuit op de eenvoudige tweedeling van aanhouden versus stoppen, die de redenen zou negeren waarom iemands genderidentiteit zou kunnen veranderen, afgezien van simpelweg cisgender zijn. Een bewering dat iemand cisgender is, kan bijvoorbeeld worden aangenomen en worden gezien als een ongeldigverklaring van een eerder vermelde transgender-identiteit, terwijl een bewering dat iemand transgender is, alleen met dezelfde geldigheid wordt behandeld als deze het hele leven wordt volgehouden. Een persoon kan om verschillende redenen diens identiteit op elk moment in diens leven onderdrukken of realiseren; de genderidentiteiten van sommige individuen zijn veranderlijk en/of kunnen gedurende hun hele leven veranderen, en sommige individuen van wie de identiteit non-binair is, worden feitelijk uitgesloten door onderzoeken die maar twee geslachten erkennen.^[9]

De redenen voor detransitie variëren: dit kunnen gezondheidsproblemen zijn, financiële zorgen, een onbevestigende sociale omgeving, de ervaring dat de transitie de genderdysforie niet verlichtte, een realisatie dat hun genderidentiteit toch overeenkomt met hun sekse, of de realisatie dat men non-binair is.^[10]

Academisch onderzoek naar detransitie is schaars, niet in de laatste plaats omdat medische detransities een relatief recent fenomeen zijn, daar genderbevestigende operaties pas plaatsvinden sinds begin 20e eeuw. Sociale (de)transities kunnen zonder medische inmenging plaatsvinden en zullen daardoor minder snel op de radar van onderzoekers komen.^[11]

• Transgenderzorg in Nederland

• Elie Vandenbussche en Nele Peer Jongeling, Gender Detransitie - een weg naar zelfacceptatie. Post-Trans.com, met steun van de Stad Brussel. Gearchiveerd op 25 augustus 2025. Geraadpleegd op 26 augustus 2025.