Derwent (rivier in Derbyshire)

Derwent
De Derwent bij Hathersage
Lengte	80 km
Bron	Bleaklow, ten oosten van Glossop 53° 28′ NB, 1° 49′ WL
Monding	Trent 52° 52′ NB, 1° 19′ WL
Afvloeiing via	Trent→Humber→Noordzee
Stroomt door	Derbyshire, Engeland
Portaal    Geografie

De Derwent is een rivier in Derbyshire, Engeland. De rivier is 80 km lang en is een zijrivier van de Trent, waar ze ten zuiden van Derby in uitmondt. Het grootste deel van de loop van de rivier ligt in het Peak District en de uitlopers daarvan.

Het grootste deel van de rivier, met uitzondering van de stad Derby, ligt in een landelijke omgeving. De rivier is echter ook voor veel menselijke doeleinden gebruikt en tussen Matlock en Derby was een van de bakermatten van de industriële revolutie. Hier bevinden zich de Derwent Valley Mills, de eerste katoenfabrieken op industriële schaal. Tegenwoordig voorziet de rivier verschillende omliggende steden van water en vormt de steile vallei een belangrijke verbindingsroute door het hoogland van het Peak District.

Het landschap van de Derwentvallei trekt veel toeristen. Het bovenste deel loopt door het Peak District National Park, terwijl het middelste deel rond het oude kuuroord Matlock Bath souvenirwinkels en speelhallen biedt, samen met attracties zoals de Heights of Abraham en de kabelbaan.

Derwent is afgeleid van de Brittonische riviernaam *Deruentiū, gelatiniseerd als Deruentiō, wat “(behorend tot/betreffende) het eikenbos” betekent; de oude riviernaam bleef bewaard in middeleeuwse Welshe poëzie, zoals Peis Dinogat (“Dinogad's Smock”) uit het grotere gedicht Y Gododdin, als Derwennydd.

De rivier Derwent ontspringt bij Swains Greave (590 meter boven zeeniveau) op de oostelijke flank van Bleaklow, tegenover Howden Moors, en ongeveer 9,7 km ten oosten van Glossop. De rivier stroomt door de Upper Derwent Valley en vormt gedurende het grootste deel van de eerste 9,7 km de grens tussen Derbyshire aan de westelijke oever en South Yorkshire aan de oostelijke oever. Ongeveer 6,4 km verderop stroomt hij door drie opeenvolgende stuwmeren: Howden Reservoir, het hoogste, Derwent Reservoir en Ladybower Reservoir. Derwent Reservoir is vernoemd naar het nu onder water gelegen dorp Derwent, dat op zijn beurt weer naar de rivier is vernoemd. Eenmaal voorbij Howden Reservoir liggen beide oevers van de rivier in Derbyshire en blijft de rivier in het graafschap tot aan zijn monding. Het Howden Reservoir wordt ook gevoed door de rivier Westend, terwijl het Ladybower Reservoir ook wordt gevoed door de rivier Ashop. De voormalige samenvloeiingen van de twee zijrivieren met de Derwent liggen nu onder water onder de respectievelijke reservoirs.

Verder naar het zuiden stroomt de Derwent langs het dorp Bamford, waar de rivier Noe zich bij de Derwent voegt. Onder deze samenvloeiing stroomt de rivier door Hathersage, Grindleford, Calver en Baslow, en door het landgoed van Chatsworth House, voordat de rivier Wye zich bij Rowsley bij de Derwent voegt. Na Darley Dale te zijn gepasseerd, bereikt de Derwent Matlock, waar hij bij een oxbow de Bentley Brook opneemt. Vervolgens stroomt hij langs de dorpen Matlock Bath, Cromford, Whatstandwell en Ambergate, waar hij samenkomt met de rivier de Amber.

Onder Ambergate stroomt de rivier door de stad Belper en de dorpen Milford en Duffield, waar de rivier Ecclesbourne zich bij haar voegt. Vervolgens komt ze bij Darley Abbey de stad Derby binnen en stroomt ze door het centrum van de stad. De rivier eindigt bij Derwent Mouth, tussen Shardlow en Sawley, waar hij samenvloeit met de rivier de Trent op een hoogte van 30 meter boven zeeniveau; een totaal hoogteverschil van 560 meter. De loop van de rivier is enigszins kronkelig, vooral in het benedenstroomse deel, waardoor de schijnbare lengte van 80 km met 26 km wordt verlengd. Het water komt uiteindelijk via de Humber in de Noordzee terecht.

De rivier Derwent is de habitat van veel verschillende dieren, zoals otters, vogels, insecten, vissen en rivierkreeften. Het is ook een habitat voor veel wilde bloemen, zoals te zien is aan de Lower Derwent Trail.

Het benedenstroomse deel van de rivier, van de monding van de Derwent stroomopwaarts tot aan Derby, werd bevaarbaar gemaakt krachtens een Act of Parliament van 1720, de Derwent Navigation Act 1719 (6 Geo. 1. c. 27), en dit traject werd in 1721 opengesteld voor de scheepvaart. Het verkeer stopte rond 1795 en de scheepvaart werd overgenomen door de eigenaren van het concurrerende Derby Canal. De rivier wordt niet langer als bevaarbaar beschouwd, hoewel het bovenste deel van de rivier veel wordt gebruikt door kajakkers en kanovaarders die genieten van het snelstromende water en de slalombaan bij Matlock Bath.

De rivier werd ook gebruikt om de vele textielfabrieken aan te drijven die langs de Derwent tussen Matlock Bath en Derby waren gebouwd. Aanvankelijk was de behoefte aan waterkracht vrij bescheiden. Zo had Lombe's Silk Mill in Derby, die wordt beschouwd als de voorloper van de latere katoenfabrieken, alleen de kracht van een kleine molenbeek nodig, en Richard Arkwright's Cromford Mill, 's werelds eerste door water aangedreven katoenspinnerij, maakte alleen gebruik van een kleine zijrivier van de Derwent in combinatie met een loodmijnsog. De latere fabrieken in Belper, Darley Abbey en Masson Mill waren veel groter en hadden de volledige kracht van de rivier nodig om hun complexe machines aan te drijven. Hiervoor moesten grote stuwen over de Derwent worden gebouwd, die nog steeds een belangrijk onderdeel van het rivierlandschap vormen.

Deze locaties waren allemaal belangrijk voor de ontwikkeling van de industriële revolutie, en de innovatie van Arkwright, samen met die van verschillende lokale concurrenten, wordt vandaag de dag erkend door de aanwijzing van het gebied als UNESCO-Werelderfgoed: Derwent Valley Mills.

De kracht van de Derwent wordt nog steeds benut op een aantal van deze historische molenlocaties, waar waterkracht wordt opgewekt met turbines in plaats van molenraderen. Een recente ontwikkeling is de bouw van een waterkrachtcentrale bij de Longbridge-stuwdam, grenzend aan de Riverside Gardens in Derby.

De Howden Reservoir en Derwent Reservoir in de bovenste vallei werden beide in 1916 voltooid om de steden Sheffield, Nottingham, Derby en Leicester van water te voorzien. Het aangrenzende Ladybower Reservoir werd in 1945 voltooid om aan de toenemende vraag te voldoen. Het gezuiverde water uit deze reservoirs stroomt via het 45 km lange Derwent Valley Aqueduct parallel aan de rivier naar beneden. De rivier voorziet ook indirect het Carsington Reservoir van water, dat bij hoge waterstanden door een pompstation in Ambergate uit de rivier wordt gehaald. Bij lage waterstanden wordt het water via dezelfde 10,5 km lange route van tunnels en aquaducten weer in de rivier geloosd, waardoor in de drogere zomermaanden stroomafwaarts bij Little Eaton meer water kan worden onttrokken. Tegenwoordig worden al deze reservoirs beheerd door Severn Trent Water.

De vallei van de Derwent vormt een belangrijke verkeersader. Tussen Derby en Rowsley loopt de A6 door de vallei. Tot de aanleg van het snelwegennet was dit de belangrijkste weg tussen Londen en Manchester, en ook nu nog is het een drukke weg met één rijbaan. De voormalige spoorlijnen van de Midland Railway van Derby naar Sheffield en Manchester volgden ook de Derwent, de eerste tot Ambergate en de tweede tot Rowsley. De lijn naar Sheffield is nog steeds in gebruik als onderdeel van de Midland Main Line, maar de lijn naar Manchester werd in 1968 ten noorden van Matlock afgebroken en het traject van Ambergate naar Matlock vormt nu de Derwent Valley Line, een enkelsporige zijlijn. Tussen Ambergate en Cromford lopen de rivier, de weg en de spoorlijn ook parallel aan het Cromford Canal. Het eindstation was ooit verbonden met Manchester via de High Peak door de vroege Cromford and High Peak Railway.

• 
  Moerassige grond in Swains Greave, op Bleaklow
• 
  De rivier op het hoogste punt, op Howden Moor dicht bij de bron
• 
  Derwent Reservoir, met rivierwater dat over de Howden Dam stroomt, en Howden Moor op de achtergrond
• 
  De rivier bij Calver
• 
  Stuw in de rivier bij Chatsworth House
• 
  De rivier bij Matlock Bath, gezien vanuit de kabelbaan van Heights of Abraham
• 
  De vallei van de Derwent stroomopwaarts van Whatstandwell
• 
  De rivier net ten zuiden van Duffield
• 
  De rivier buiten het Council House in Derby

Zie de categorie River Derwent, Derbyshire van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.