De klopgeest van de Paets van Troostwijkstraat

Vanaf 2 juli 1951 werd in de avonduren gedurende meerdere dagen een reeks mysterieuze klopgeluiden waargenomen in het woonblok van drie boven elkaar gelegen woningen aan Paets van Troostwijkstraat 47 in Den Haag.^[2] Het zou klinken alsof er met een zwaar voorwerp tegen een binnenmuur werd geslagen. Aanvankelijk gingen de bewoners ervan uit dat het geluid afkomstig was van een buur die op een laat tijdstip aan het timmeren was, waarbij het geklop doorgaans rond half tien uur stopte. Na ongeveer een week confronteerden de buren elkaar hierover, maar bleek niemand van hen achter het mysterie te zitten. Het geluid was zelfs op straat hoorbaar en uiteindelijk werd de politie ingeschakeld.^[3][4] De gebeurtenis kwam voor het eerst op 9 juli in het landelijke nieuws.^[5]

Een team van twaalf agenten inspecteerde de kruipruimte, controleerde de fundering en onderzocht het pleisterwerk dat van de muur afbrokkelde. Daarnaast werden beide verdiepingen continu bemand om uit te sluiten dat de geluiden door een grappenmaker werden veroorzaakt. Er werd geen persoon gevonden die verantwoordelijk kon zijn voor de geluiden. Ook ambtenaren van Bouw‑ en Woningtoezicht voerden een onderzoek uit. Zij vermoedden een relatie van het fenomeen met de bouwvallige staat van het pand.

Na de eerste onderzoeken werd het stil en vertrok de politie. Toen na een tijdje het geklop weer begon, heeft er nog eens een team van twee agenten een tijdje het woonblok in de gaten gehouden. De geluiden vielen bij hun komst echter weer weg, deze keer definitief.

Het gerucht van “het spook van de Paets van Troostwijkstraat” liep als een vuurtje door Den Haag en randgemeenten. Uiteenlopende verklaringen deden de ronde. Sommige omwonenden beweerden zwarte, op‑ en neergaande voorwerpen te hebben gezien ter grootte van een naaimachinekap.^[6] Anderen suggereerden dat het zou gaan om de geest van een zonderlinge man die ooit van de trap was gevallen en daarbij om het leven was gekomen. Ook circuleerde het verhaal dat een oudere vrouw in het pand zou zijn vermoord en dat ze met haar laatste woorden gedreigd had terug te zullen keren.^[2]

De belangstelling voor het huis op nummer 47 nam dermate toe dat het binnen een week tot overlast leidde voor de bewoners.^[7] Honderden nieuwsgierigen verzamelden zich voor de woning om de harde slagen te horen.^[8] Jongeren vormden spreekkoren met "Wij willen het spook zien", zongen liedjes met verwijzingen naar het kloppen, zoals "Het ding" en "Hoor wie klopt daar kinderen"; en kinderen drukten hun oren tegen de muur om het kloppen te kunnen horen en hun gezichten tegen de ramen van de parterrewoning om de geest te zien. Op stille momenten werd het verzamelde publiek door grappenmakers met "Ssst!" tot stilte gemaand, waarna de grappenmakers in de trant van "Mijn been slaapt" vervolgden.^[7][3] Het gros van de aanwezigen vertrok pas tegen middernacht.^[9][10]

De toestroom van publiek werd zo groot dat de politie afzettingen moest plaatsen, met voertuigen patrouilleerde en iedereen die het gebied wilde betreden controleerde.^[11] Het verkeer moest worden omgeleid en de menigte werd soms met zachte dwang soms met charges uiteengedreven. Echter, steeds wanneer de agenten vertrokken, keerde het publiek terug.^[12]

Opmerkelijk was dat de geluiden vanaf het politieonderzoek ongeveer een week uitbleven. Toen de politie de situatie weer liet rusten en de publieke belangstelling afnam, keerden de geluiden terug en dat leidde tot hernieuwde publieke interesse. Nadat opnieuw twee agenten ter plaatse kwamen, stopten de klopgeluiden weer.^[13]

In deze periode ontvingen enkele bewoners brieven die waren ondertekend door “Het Spook”, waaronder één in dichtvorm.^[14] Ook was er een spookverschijning; dat bleek een meisje te zijn dat gehuld in een wit laken over de daken van de Rijswijkse Tulpstraat liep, recht tegenover de Paets van Troostwijkstraat.^[2] Deze gebeurtenissen vormden de laatste uitlopers van het mysterie. De Haagse klopgeest liet niet meer van zich horen.

Zestien dagen nadat het spoken begon berichtten de kranten voor het laatst over de toenmalige actualiteit.^[13] Alleen in een oudejaarsrijm in De waarheid werden nog enkele dichtregels aan de gebeurtenis gewijd:

– In die maand [juli] was 't spoken in het Haagje.
– O, je bedoelt de BVD?
– De BVD? Ik vraag je...
Nee, in de Paets van Troostwijkstraat dromden de mensen samen.
En hoorden.. huh.. een vreemde gekraak in deuren en in ramen.
– Een spook? Loop rond! Dan zit ons land boordevol met spoken,
met als familienaam "Verval"....
– Nee, niet de draak gestoken....
....met zulk een vreselijk probleem. Milliarden weggesmeten.
– ....Terwijl de opbouw in ons land eenvoudig wordt vergeten!

— Thomasvaer en Pieternel, 31 december 1951^[15]