De bevrijding van Petrus
| De bevrijding van Petrus | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Kunstenaar | Hendrick ter Brugghen | |||
| Signatuur | HTBrugghe[n] / [16]24 (HTB ineen) | |||
| Jaar | 1624 | |||
| Techniek | Olieverf op doek | |||
| Afmetingen | 104,5 × 86,5 cm | |||
| Museum | Mauritshuis | |||
| Locatie | Den Haag | |||
| Inventarisnummer | 966 | |||
| RKD-gegevens | ||||
| ||||
De bevrijding van Petrus is een schilderij van Hendrick ter Brugghen uit 1624. Sinds 1963 maakt het deel uit van de collectie van het Mauritshuis in Den Haag.
Voorstelling
In de Handelingen van de apostelen wordt verteld hoe de apostel Petrus gevangen gezet wordt door koning Herodes.[1] Ondanks dat hij zwaar bewaakt wordt, weet een engel hem 's nachts te bevrijden. "Toen verscheen er plotseling een engel van de Heer en een stralend licht vulde de hele ruimte. De engel stootte Petrus aan om hem wakker te maken en zei: 'Vlug, sta op.' Meteen vielen de ketens van zijn handen."[2]
De bevrijding van Petrus is een onderwerp dat vaak in overeenstemming met de Bijbelse beschrijving werd afgebeeld: in een gevangeniscel, te midden van slapende bewakers, met een angstige Petrus en een expressieve engel. Hendrick ter Brugghen koos er echter voor, in navolging van zijn leermeester Caravaggio, om de nadruk te leggen op de twee hoofdfiguren en de psychologische intensiteit van het moment.
De nachtelijke omgeving bood Ter Brugghen de gelegenheid om clair-obscur toe te passen. Dit gebruik van sterke contrasten tussen licht en donker vergroot de dramatiek en vestigt de nadruk op de figuren. Links is de engel afgebeeld, met vleugels die nauwelijks zichtbaar zijn tegen de donkere achtergrond. Hij wijst naar de hemel, om te onderstrepen dat God hem gestuurd heeft.
Petrus wordt geportretteerd als een oude man met verdwaasde ogen, warrig grijs haar en een nagenoeg tandeloze mond. Zijn gezicht laat duidelijk zijn verrassing en ongeloof over de plotselinge verschijning zien. Zijn handen zijn gevouwen in gebed en nog steeds geketend. Het schilderij wordt gekenmerkt door een sterk contrast tussen de jeugdige, stralende huid van de engel en het grijze, ouder wordende gezicht van de apostel.
Herkomst
Tot 1931 was het schilderij eigendom van de nakomelingen van Adam Gottlob von Moltke. Deze Duitse graaf, die een gunsteling van Frederik V van Denemarken was, kreeg het schilderij wellicht al voor 1756 in bezit. Lang werd aangenomen dat het om een werk van Guido Reni ging. Met steun van de Vereniging Rembrandt werd het schilderij in 1963 aangekocht voor het Mauritshuis.
Literatuur
- Quentin Buvelot en Epco Runia (red.) (2012). Meesters uit het Mauritshuis. Den Haag. p. 55
- Patrick de Rynck (2008). De kunst van het kijken, Bijbelverhalen en mythen in de schilderkunst van Giotto tot Goya. Ludion.
Externe links
- Informatie over het schilderij op de website van het Mauritshuis. Geraadpleegd op 29 november 2025.
- (en) Google Arts & Culture. Geraadpleegd op 29 november 2025.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Uwolnienie św. Piotra op de Poolstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.