De beste ziekenhuizen

De beste ziekenhuizen was van 1997 tot en met 2024 een jaarlijkse publicatie van het opinieweekblad EW over de kwaliteit van de ziekenhuiszorg. De redactie begon het jaarlijkse onderzoek omdat die gegevens niet openbaar waren.^[1] Vanaf 2021 werden ook de particuliere klinieken in het onderzoek meegenomen. Na 2024 stopte Elsevier met het onderzoek.

Voor het onderzoek schakelde Elsevier in 1997 het bureau in van Peter Lagendijk.^[2] Juist omdat zorgmedewerkers zelf vaak goed weten waar kwalitatief goede zorg wordt gegeven, werd jaarlijks een omvangrijke enquête gehouden onder verpleegkundigen, artsen en bestuurders van zorginstellingen, die zich uitspraken over de kwaliteiten van ziekenhuizen en medisch specialisten.

In 2010 nam Elsevier afscheid van de enquête als instrument en van Peter Lagendijk als onderzoeker. Vanaf dat jaar werd de publicatie gebaseerd op openbare gegevens van zowel het Zorginstituut Nederland als van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Bij het analyseren van de data, die gebaseerd waren op de 688 indicatoren die waren vastgesteld door de Inspectie en het Zorginstituut, maakte Elsevier gebruik het gespecialiseerd bureau SiRM.^[3]

In de beginjaren leidden de publicaties tot grote ophef en kregen ze veel kritiek, vooral uit de medische wereld^[4]. Maar ze leidden ook tot een debat waarom er zo weinig ‘transparantie’ in de zorg was.^[5] De redactie beaamde dat een enquête geen ideale methode is, maar beter iets dan niets. Ze zei door te gaan totdat de ziekenhuizen zelfs hun zorgresultaten openbaar zouden maken.

Dit argument werd ook in de medische pers uiteindelijk aanvaard. 'Gelijk hebben ze', schreef vakblad Medisch Contact al in 2003.^[6] Overigens kwam de kritiek vooral van ziekenhuizen die niet hoog scoorden. Goed presterende ziekenhuizen maakten juist reclame met hun hoge positie op de ranglijst.^[7] Vanzelfsprekend waren de zorgverzekeraars, die opdraaien voor de kosten van de zorg, fan van de onderzoeken. Die maakten het immers mogelijk ziekenhuizen met elkaar te vergelijken.

Uiteindelijk werden de onderzoeken van Elsevier breed geaccepteerd en kwamen er ook navolgers op de markt, zoals de Zorgkaart.^[8] Uiteindelijk zagen de ziekenhuisorganisaties in dat meer openheid was gewenst en kwamen ze met Ziekenhuischeck.nl. In 2025 publiceerde Elsevier, inmiddels EW geheten, geen lijst meer met de beste ziekenhuizen. De redactie heeft hiervoor geen reden bekend gemaakt.