De Wittenberg

De Wittenberg
Algemeen
Locatie(s)	Nederland
Opgericht	1972
Type	Leefgemeenschap en Bijbelschool
Denominatie	Christelijk
Personen
Directeur	F. Hoogendijk & J.A. van den Ende
Studenten	Ca. 100 bewoners van de leefgemeenschap. Waarvan ca. 20 studenten van Inside-Out (2025)
Overig
Afkorting	Leefgemeenschap en Bijbelschool
Motto	Samen Godgericht Leren Leven
Website	https://www.dewittenberg.nl/
Portaal    Onderwijs

De Wittenberg is een leefgemeenschap en Bijbelschool in de Nederlandse plaats Zeist.

In 1972 begon de Reformatorische Bijbelschool (RBS) in het kerkgebouw van de Protestantenbond in Zeist. Het eerste jaar had de school twaalf leerlingen, een jaar later 26. In het tweede jaar verhuisde de instelling naar een villa aan de Parklaan in Zeist. Een deel van de studenten woonde er intern. De school bleef groeien en de RBS kocht in 1975 een voormalige drankenhandel die tot school werd verbouwd.

De minister van Onderwijs gaf in maart 1976 erkenning aan zowel driejarige opleiding als de opleiding tot godsdienstleraar. DE RBS bood verder een vormingsjaar aan dat bedoeld was voor mensen die hun werk of studie een jaar wilden onderbreken en schoolverlaters. De inhoud van het vormingsjaar was gelijk aan de inhoud van de eerste jaar van de driejarige opleiding.

In 1980 moest de RBS het gebouw van de voormalige drankenhandel verlaten. De Bijbelschool kocht als nieuw onderkomen het voormalige internaat van het Christelijk Lyceum Zeist aan de Kralingseweg voor 1,5 miljoen gulden. Op dat moment had de school meer dan zeventig studenten.

Het bestuur van de RBS was officieel ook verantwoordelijk voor de Pastorale Leergangen in Zwolle en Rotterdam, maar in de praktijk ging het grootste deel van haar aandacht naar de activiteiten in Zeist. Daarom werd er in 1984 besloten dat elke opleiding verderging als zelfstandige stichting. Verder werd het naar de oprichtster vernoemde Bakker-de Jong Fonds in het leven geroepen. Die stichting stelt fondsen beschikbaar voor mensen die onvoldoende geld hebben om de opleiding te volgen. In 1987 begon de RBS met aanbieden van avondcursussen, bekend onder de naam Avondbijbelschool.

Vanaf de jaren negentig merkten afgestudeerden dat het steeds lastiger werd om werk te vinden. Op de banenmarkt werden meer diploma's verlangd dan voorheen. Het bestuur van de RBS besloot daarom om de driejarige opleiding om te vormen tot een vierjarige hbo-opleiding. Daarvoor kreeg ze de benodigde erkenning van de overheid. Die erkenning betekende niet dat de RBS subsidie ontving, wel dat studenten recht hadden op studiefinanciering. De RBS veranderde in 1992 van naam. De school ging verder als De Wittenberg, als verwijzing naar de Duitse plaats Wittenberg waar Maarten Luther leefde en werkte en de Reformatie begon. Vanaf 1998 begon De Wittenberg met het aanbieden van de opleiding Zending en Evangelisatie. Deze opleiding is gericht op jongeren die al een hbo- of universitaire opleiding achter de rug hebben en het Evangelie willen verspreiden in Nederland of het buitenland.

De Wittenberg werkte al vanaf de jaren 1990 steeds intensiever samen met de Christelijke Hogeschool Ede (CHE). Studenten konden het propedeutisch jaar voor de studie tot godsdienstleraar of godsdienst pastoraal werker (GPW) aan De Wittenberg of CHE volgen. De opleiding Zending en Evangelisatie splitste zich in twee opleidingen, namelijk Gemeenteopbouw en Evangelisatie en Zending en Werelddiaconaat. Het vormingsjaar kreeg de naam Bijbelstudie en Geloofsopbouw. Verder startte de nieuwe tweejarige post-hbo-opleiding tot christelijk jongerenwerker. Ook ging de BEE (Biblical Education by Extension) van start, een Engelstalige Bijbelschool voor allochtonen. Deze laatste opleiding werd in 2009 alweer geschrapt omdat er onvoldoende belangstelling voor was. In datzelfde jaar werd de propedeuse Godsdienst Pastoraal Werk/Godsdienstleraar niet langer aangeboden.

Een voorgenomen fusie met de Evangelische Hogeschool in 2004 ging niet door. Er waren zorgen over de huisvesting van de studenten van De Wittenberg als de hogeschool naar Amersfoort zou verhuizen. Bovendien was er de vrees te worden "opgeslokt" door de grotere en financieel er beter voorstaande EH. Bovendien leefden er bezwaren bij het personeel. De plannen werden daarom in 2005 afgelast.^[1]

Vanaf 2010 presenteerde De Wittenberg een nieuw onderwijsprogramma. De drie dagopleidingen kwamen te vervallen. Het was sindsdien alleen mogelijk om het vormingsjaar en de jongerenwerkersopleiding te volgen. Het aantal studenten is flink teruggelopen. Dat kwam mede als gevolg van de nieuwe vorm van studiefinanciering, het leenstelsel. In februari 2018 werd bekend dat De Wittenberg stopte met zowel het vormingsjaar als de jongerenwerkersopleiding, omdat het aantal studenten verder was gedaald van ongeveer 40 in de periode 2009-12 naar gemiddeld 19 in de periode 2015-18. Dat was te weinig om de opleiding te kunnen bekostigen. Bij monde van bestuursvoorzitter Koos van Oord liet de Bijbelschool weten dat ze "zoekt naar nieuwe mogelijkheden om haar missie te realiseren".^[2] Kort daarna maakte De Wittenberg bekend dat het cursusjaar 2018-19 in ieder geval wel zou doorgaan omdat er voldoende studenten waren aangetrokken.^[3]

Sinds de zomer van 2019 biedt de school een vormingstraject aan van 5 maanden, in plaats van een programma van 10 maanden. Ook zette De Wittenberg een nieuwe monastieke leefgemeenschap voor jongeren op.^[4]

De naam van het vormingstraject is Inside-Out. Twee keer per jaar start een nieuwe groep studenten aan dit traject. De klasgrootte is ongeveer 20 personen. Inside Out is te typeren als een combinatie van bijbelschool en persoonlijke ontwikkeling. Dit traject wordt vormgegeven in de grotere bedding van de monastieke leefgemeenschap.

Met 'monastieke leefgemeenschap' wordt bedoelt dat de Wittenberg (als interkerkelijk en daarin dus divers huis) zich in het bijzonder richt op de monastieke traditie. Deze traditie (verbonden aan het kloosterleven), vormt een bron van inspiratie voor de doordenking en praktijken van waaruit geloof en leven wordt ingevuld. Concreet wordt dit bijvoorbeeld zichtbaar in een dagelijks ritme van getijdengebeden op vaste tijdstippen.

De leefgemeenschap floreert, en bestaat momenteel uit zo'n 100 personen, waarvan zo'n 20 personen studenten van Inside-Out zijn.

Om financieel minder afhankelijk te zijn van giften biedt de Wittenberg sinds 2014 ook plaats aan jongeren die elders studeren of werken, maar wel deel willen uitmaken van de leefgemeenschap die de Wittenberg ook vormt.

De Wittenberg is een interkerkelijke leefgemeenschap. Bewoners zijn afkomstig uit diverse kerken. Het overgrote deel van de bewoners komt uit de breedte van de protestantse traditie. Diverse verschillende kerkgenootschappen en stromingen zijn vertegenwoordigd.

• Officiële website