De Fryske
De Fryske is een Friese Goudse kaas die sinds 2017 op de markt is. De kaas is verbonden met de missie om de zuivelproductie meer milieu- en natuurvriendelijk te maken en de boeren een eerlijke prijs te bieden. De productie is gebaseerd op principes van regeneratieve landbouw en richt zich op biodiversiteit, dierenwelzijn en circulaire landbouw.
Achtergrond
De Fryske werd in 2017 opgericht door Catharinus Wierda, afkomstig uit een Friese boerenfamilie. Na studies in bodemkunde en een loopbaan in de zuivelsector, onder andere als duurzaamheidsmanager, lobbyist en adviseur in ontwikkelingslanden, besloot hij een eigen zuivelmerk te beginnen dat natuurherstel en eerlijke ketens centraal stelt. Samen met een klein team en een groep betrokken melkveehouders wil de Fryske laten zien dat het ook anders kan binnen de zuivelwereld.
In de ogen van Wierda zijn weilanden veranderd in 'doodsaaie biljartlakens', zijn mede daardoor vogelsoorten verdwenen en eten koeien steeds vaker 'oerwoudvoer'. De Fryske streeft naar lokaal voer voor de koeien, zo weinig mogelijk kunstmestgebruik en voldoende ruimte voor de koeien 'om koe te zijn'.[1] De boeren besteden veel aandacht aan weidevogelbeheer en biodiversiteit in het algemeen. De betrokken boeren zijn allemaal afkomstig uit Friesland, onder meer uit de omgeving van Koudum en Aldegea SWF.[1][2]
De aanpak richt zich expliciet op het verbeteren van het leefgebied van weidevogels zoals de grutto, die in het intensieve landbouwsysteem sterk onder druk staan.[3]
Werkwijze
De melk voor de Fryske wordt geleverd door boeren die werken volgens een regeneratieve werkwijze. Deze aanpak richt zich op het versterken van het ecosysteem in en rond de boerderij. Belangrijke uitgangspunten zijn:
- Minimaal 20% broedgebied: een vijfde van het land wordt met rust gelaten voor weidevogels zoals de grutto.
- Niet ploegen van grasland: dit voorkomt verlies van bodemleven en bevordert koolstofopslag.
- Minstens 180 dagen weidegang: koeien staan zoveel mogelijk buiten.
- Dierwaardig: de boeren voldoen aan het Beter Leven-keurmerk (1 ster) van de Dierenbescherming.
- Lokaal en verantwoord voeren: de koeien krijgen geen palmproducten of genetisch gemodificeerde soja.
Duurzaamheidskeurmerken en erkenning
De Fryskekaas kreeg in 2022 het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming en is daarmee volgens de International Food Standard (IFS) gecertificeerd, waarmee de voedselveiligheid is gegarandeerd.[4]
De Fryske is gecertificeerd met het Beter Leven-keurmerk (1 ster) van de Dierenbescherming. Daarnaast is het bedrijf gecertificeerd volgens de International Featured Standard - Food|International Food Standard, wat de voedselveiligheid waarborgt.
De werkwijze van de Fryske wordt ondersteund of positief beoordeeld door verschillende maatschappelijke organisaties, waaronder:[5]
- Vogelbescherming Nederland (vermeld in de Zuivelwijzer)
- Dierenbescherming
- Milieu Centraal (classificeert Beter Leven als ‘topkeurmerk’)
- Wakker Dier
In 2019 werd de kaassoort onderscheiden met een World Cheese Award.
De kaas is verkrijgbaar als Jonge, Belegere, Âlde en Stokâlde Fryske.
- 1 2 https://defryske.frl/#
- ↑ https://www.waterlandvanfriesland.nl/nl/locaties/1806995201/de-fryske-kaas. Gearchiveerd op 20 november 2022.
- ↑ Over de Fryske | De Fryske (22 september 2023). Geraadpleegd op 20 januari 2026.
- ↑ https://www.zuivelzicht.nl/nieuwsberichten/de-fryske-kaas-krijgt-beter-leven-keurmerk/. Gearchiveerd op 7 december 2022.
- ↑ https://www.levensmiddelenkrant.nl/levensmiddelenkrant/nieuws/friese-kaas-wint-cheese-award. Gearchiveerd op 21 november 2022.