De Benenkluif

De Benenkluif is de volksnaam voor de firma Wed. P. Smits en Zoon (eerder A.W. de Visser & Comp.) dat van 1827 tot 1965 in de Utrechtse wijk Lauwerecht was gevestigd. Het was gelegen aan de Vecht, aan de Hogelanden ter hoogte van de huidige Troelstralaan.

Het bedrijf werd opgericht door Arnoldus Willem de Visser (1792-1837). Na diens dood ging het bedrijf over in de handen van de gebroeders W. W. en P. Smits, in 1842 werd P. Smits de enige firmant. Toen hij in 1853 stierf, liet hij de fabriek na aan zijn weduwe, Charlotte Frederike Theodora Jung. In 1857 ging deze een vennootschap aan met haar zoon Gerit Willem Smits en de toenmalige firmanaam, Wed. P. Smits en Zoon, bleef de onderneming sindsdien dragen. In 1874 werd CHJ ofwel Carl Müller (1849-1935) die eertijds handelde in de producten van de Wed. Smits en die afgewerkt beenzwart en beendermeel verwerkte tot phospho-guano en superfosfaat technisch bedrijfsleider. Na een faillissement kwam de Wed. P. Smits en Zoon in 1877 in handen van Carl Müller en diens zoon, Frederik Ernst Müller.

Het bedrijf van Smits verwerkte grote hoeveelheden beenderen, aanvankelijk tot beenzwart, dat in suikerraffinaderijen gebruikt werd. Later werd ook beendermeel vervaardigd, dat als meststof dienstdeed. Daarna ging men ook zwavelzuur, salpeterzuur, zoutzuur en soda produceren. In 1877 ging het failliet en werd het overgenomen. Aan onder meer de sodaproductie kwam toen een einde. Ammoniak, dat een bijproduct was van de beenzwartfabricage, werd met zwavelzuur gevormd tot zwavelzure ammoniak, een kunstmeststof. Omstreeks 1880 werd hiervan jaarlijks 50-300 ton geproduceerd. Later in de 19e eeuw werd beenderlijm een belangrijk product. De beenderen werden per spoor en per vrachtwagen aangevoerd.

Het bedrijf stonk hartverscheurend, en ook de vliegen en maden, alsmede de ratten, vormden voor de vele omwonenden een ware plaag. De bergen met botten dansten op de beweging van de vele ratten, zo meldden ooggetuigen.^[2]

Directeur Müller nam in 1965 in overleg en met medewerking van het gemeentebestuur van Utrecht het besluit om het bedrijf te verhuizen naar de Zeiving in Vuren. Het stond nu bekend als Smits Vuren BV (in de volksmond: "De Kluif") en levert producten als gelatine, collageen en calciumfosfaat.

Vandaag de dag staat het bedrijf bekend als Sonac en is het onderdeel van een grote groep bedrijven die uiteenlopende producten maken van slachtafval van varkens. De fabriek staat nog steeds in Vuren.