Cosmas en Damianus
Zie Cosmas en Damianus (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Cosmas en Damianus.
| Cosmas en Damianus | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Gewelfschildering Maria met Jezus geflankeerd door Cosmas en Damianus in de Groninger Martinikerk | ||||
| Geboren | 3e eeuw na Chr. | |||
| Gestorven | ca. 303 | |||
| Naamdag | 26 september | |||
| Beschermheilige voor | chirurgen, artsen, tweelingen | |||
| Lijst van christelijke heiligen | ||||
| ||||
Cosmas en Damianus (Grieks: Κοσμάς και Δαμιανός) waren volgens de christelijke overlevering tweelingbroers, geboren in de tweede helft van de 3e eeuw in Syrië. Van hun leven is niets met zekerheid bekend. Zij zouden allebei geneesheren zijn geweest, die kosteloos hun geneeskundige diensten aanboden en daarmee velen tot het christendom bekeerden. In de oosterse kerk staan zij bekend als de Agioi Anárgyroi (zij die het zilver afwijzen) ook wel de Heilige Geldlozen.
Tijdens de christenvervolging onder keizer Diocletianus behoorden zij tot de eerste slachtoffers. Zij werden door de stadhouder Lycias gearresteerd en ondervraagd. Nadat zij over hun christelijke geloof hadden getuigd, werden zij in 303 onthoofd.
Boven hun graf in Cyrrhus is een kerk gebouwd. Van daaruit heeft hun verering zich naar Rome en van daaruit over de hele wereld verbreid. Reeds in de 5e eeuw werden zij veel vereerd. Paus Felix III (paus van 526 tot 530) verbouwde de tempel van Romulus bij het Forum Romanum tot een aan hen gewijde kerk. Het was deze kerk die de Nederlandse kardinaal Johannes Willebrands in 1975 toegewezen kreeg als titelkerk.
Het christendom ziet Cosmas en Damianus als de patroonheiligen van artsen, apothekers en andere beroepen uit de medische sector. In de kunst worden zij vaak afgebeeld met een pisglas als attribuut. Daarin werd urine verzameld om aan de hand daarvan ziektebeelden te kunnen bepalen. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in de Martinikerk in Groningen en op de voorgevel van het voormalige Sint Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg.
De feestdag van Cosmas en Damianus valt op 26 september, de dag van hun onthoofding.
Cosmas en Damianus, Nikolaasaltaar in de St. Lorenzkerk in Neurenberg
Pater Damiaan
Jozef De Veuster koos de broedernaam Damiaan naar voorbeeld van Damianus.
