Corruptie in Oekraïne
Corruptie in Oekraïne is een ernstig probleem dat de samenleving sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 teistert. Na het uitroepen van zijn onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie werd Oekraïne geconfronteerd met een reeks affaires waarbij politici uit verschillende politieke hoeken, criminele leiders en oligarchen betrokken waren. Zij gebruikten corruptie bij de politie, politieke partijen en het bedrijfsleven om aan de macht te komen. Oekraïne wordt nog steeds beschouwd als een van de meest corrupte landen van Europa, maar heeft sinds 2015 gestage vooruitgang geboekt.[1][2]
Geschiedenis
1990-2014
De moderne periode van corruptie in Oekraïne gaat terug tot de integratie, in de jaren 1980, van personen die banden hadden met de georganiseerde misdaad in de nomenklatoera van de Sovjet-Unie, waartoe Oekraïne toen behoorde.
Na het verkrijgen van zijn onafhankelijkheid kende Oekraïne in de jaren negentig en begin jaren 2000 een periode van om zich heen grijpende corruptie. Zo werd premier Pavlo Lazarenko (1996-1997) ervan verdacht tussen de 114 en 200 miljoen Amerikaanse dollar te hebben verduisterd.[3] Volgens gelekte Amerikaanse diplomatieke telegrammen noemden Amerikaanse diplomaten Oekraïne onder de presidenten Leonid Koetsjma (1994-2005) en Viktor Joesjtsjenko
2005-2010) een kleptocratie.[4]
Vanwege de inkomsten uit de industrie, het toerisme en de havens was dit probleem vooral groot in de Donbas. De voormalige gouverneur van Donetsk, Viktor Janoekovytsj, en zijn Partij van de Regio's, behoren tot de vele personen en organisaties die worden beschuldigd van nauwe banden met de georganiseerde misdaad.[5] Niettemin werd hij bij de verkiezingen van 2010 tot president van Oekraïne gekozen.
2014-2022
President Janoekovitsj, afgezet na de Euromaidan-protesten, werd beschouwd als meer pro-Russisch dan zijn voorgangers, wat Oekraïense nationalisten ertoe bracht te beweren dat de corruptie verband hield met de nauwe betrekkingen met Rusland.[6]
In 2015 werd het Nationaal Anticorruptiebureau van Oekraïne (NABU) opgericht, evenals het Gespecialiseerd Anticorruptieparket (SAP of SAPO). De hervormingen ter bestrijding van corruptie hebben sedertdien enig succes gehad, dankzij de hervorming van de politie, overheidsaanbestedingen en de ontbinding van staatsbedrijven, hoewel critici benadrukken dat deze vooruitgang beperkt is.[7] Verschillende hooggeplaatste ambten aren, en zelfs ministers, namen ontslag na beschuldigingen van corruptie.[7]
2022-heden
In de Corruptieperceptie-index (CPI) 2024 van Transparency International, waarin 180 landen werden beoordeeld op een schaal van 0 (“zeer corrupt”) tot 100 (“zeer schoon”), kreeg Oekraïne een score van 35. Op basis van deze score stond Oekraïne op de 105e plaats van de 180 landen in de index.[8]
In 2024 lanceerden het Nationaal Anticorruptiebureau (NABU) en het Anticorruptieparket (SAP) Operatie Midas (Oekraïens: Опера́ція «Міда́с», geromaniseerd: Operacija “Midas”), een anticorruptieonderzoek dat in november 2025 nog liep.[9] Het onderzoek betrof grootschalige omkoping in de energiesector van Oekraïne, gepleegd tijdens de Russisch-Oekraïense Oorlog.
Op 28 november 2025 voerden de Oekraïense anticorruptiediensten een huiszoeking uit in de ambtswoning van Andrij Jermak, die kort daarop ontslag nam. Jermak was stafchef van president Volodymyr Zelensky.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Corruption en Ukraine op de Franstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ (en) Corruption Is an Existential Threat to Ukraine, and Ukrainians Know It. The New York Times (10 september 2023). Gearchiveerd op 27 juli 2025.
- ↑ (en) Welcome to Ukraine, the most corrupt nation in Europe. The Guardian (6 februari 2015). Gearchiveerd op 13 juli 2023.
- ↑ (en) Global Corruption Report. Transparency International (4 juli 2007). Gearchiveerd op 4 juli 2007.
- ↑ (en) Clearer Picture. Kyiv Post (2 september 2011). Gearchiveerd op 10 januari 2023.
- ↑ Koshiw, J. V. (30 augustus 2013). Abuse of Power - Corruption in the Office of the President. Artemia Press Ltd. ISBN 978-0954376413.
- ↑ (en) Oleksiy Bobrovnikov, Odesa Corruption Reveals Russian, Chinese and Internal Ukrainian Involvement. Kyiv Post (13 december 2022). Gearchiveerd op 13 december 2022.
- 1 2 (en) Andrew Meldrum, Poland asks Germany for tank OK; Ukraine targets corruption. The Washington Post (24 januari 2023). Gearchiveerd op 24 januari 2023.
- ↑ (en) Corruption Perceptions Index 2024. Transparency International. Gearchiveerd op 22 augustus 2025.
- ↑ Kasper Goossens, Operatie Midas legt grootschalig corruptieschandaal bloot in Oekraïne. Doorbraak (16 november 2025).