Cordyceps

Cordyceps
Rupsendoder (Cordyceps militaris)
Taxonomische indeling
Rijk:Fungi (Schimmels)
Stam:Ascomycota
Klasse:Sordariomycetes
Onderklasse:Hypocreomycetidae
Orde:Hypocreales
Familie:Cordycipitaceae
Geslacht
Cordyceps
Fr. (1818[1])
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Cordyceps op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Schimmels

Cordyceps is een geslacht van 600 entomopathogene schimmels behorend tot de familie Cordycipitaceae. Met de komst van genetische vingerafdrukken is het nu mogelijk geworden om dit soort schimmels in de juiste taxa te plaatsen. Zo bleek Cordyceps sinensis tot het geslacht Ophiocordyceps te behoren en niet tot het geslacht Cordyceps. Beauveria bassiana bleek de anamorfe fase van Cordyceps bassiana (teleomorfe fase) te zijn. De meeste blijken ongeslachtelijke vormen (anamorfen) van schimmels in de stam Ascomycota te zijn. De naam Cordyceps is afgeleid van Oudgrieks κορδύλη, kordulē, dat "knuppel" betekent en Latijn caput, dat "hoofd" betekent. Alle soorten zijn parasitoïde schimmels, hoofdzakelijk op insecten en andere geleedpotigen. Ze komen vooral voor in vochtige bossen in gematigde en tropische gebieden.

De schimmel doorgroeit de waard met een subiculum, een mycelium met een wol- of korstachtige structuur, waaruit vlezige ascocarpen groeien. De vruchtlichamen, peritheciën, liggen oppervlakkig of ingezonken in de ascocarp.[2] De kleurloze asci (sporenzakjes) hebben een verdikte top. In de asci zitten kleurloze, cilindrische ascosporen, die meerdere tussenwanden hebben. Ze kunnen in delen uit elkaar vallen of intact blijven.[2]

Sommige polysachariden en cordycepine (3'-desoxyadenosine) geïsoleerd uit Cordyceps militaris blijken in vitro en in dierproeven tegen kanker te werken.[3]

Soorten

Volgens Index Fungorum telt het geslacht 195 soorten (peildatum april 2023):

SoortnaamAuteur(s)Publicatiejaar
Cordyceps aeruginosclerotaZ.Q. Liang & A.Y. Liu1997
Cordyceps albaKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps albocitrinusKoval1974
Cordyceps alboperitheciataKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps alpicolaKobayasi1976
Cordyceps amoene-rosea(Henn.) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps ampullaceaKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps arachnogenaKobayasi1976
Cordyceps araneaeMongkols., Tasan., Noisrip., Himaman & Luangsa-ard2020
Cordyceps atewensisSamson, H.C. Evans & Hoekstra1982
Cordyceps atropunctaKoval1961
Cordyceps aurantiacaLohwag1937
Cordyceps aureaMoureau1949
Cordyceps barberiGiard1894
Cordyceps belizensisMains1940
Cordyceps bicolorPat.1928
Cordyceps bifusispora (Poppendoder)O.E. Erikss.1982
Cordyceps blackwelliaeMongkols., Noisrip., Thanakitp., Spatafora & Luangsa-ard2018
Cordyceps bokyoensisKobayasi1983
Cordyceps bombiRick ex Lloyd1920
Cordyceps brevistromaMongkols., Tasan., Thanakitp. & Luangsa-ard2020
Cordyceps brittlebankiiMcLennan & Cookson1926
Cordyceps brongniartiiShimazu1989
Cordyceps bulolensisKobayasi1976
Cordyceps caespitosofiliformisHenn.1902
Cordyceps caloceroidesBerk. & M.A. Curtis1868
Cordyceps carnataMoureau1949
Cordyceps cateniannulata(Z.Q. Liang) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps cateniobliqua(Z.Q. Liang) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps chaetoclavataH. Yu, Y.B. Wang, Y. Wang, Q. Fan & Zhu L. Yang2020
Cordyceps changbaiensisJ.J. Hu, Bo Zhang & Y. Li2021
Cordyceps changchunensisJ.J. Hu, Bo Zhang & Y. Li2021
Cordyceps changpaishanensisKobayasi1981
Cordyceps chanhuaZ.Z. Li, F.G. Luan, N.L. Hywel-Jones, C.R. Li & S.L. Zhang2021
Cordyceps chiangdaoensisTasan., Thanakitp., Khons. & Luangsa-ard2016
Cordyceps chichibuensisKobayasi & Shimizu1980
Cordyceps chishuiensisZ.Q. Liang & A.Y. Liu2002
Cordyceps chualasaeKoval & M.M. Nazarova1970
Cordyceps cinnabarinaPetch1933
Cordyceps coccidiocapitataKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps coccineaPenz. & Sacc.1898
Cordyceps cocoonihabitaH. Yu, Y.B. Wang, Y. Wang, Q. Fan & Zhu L. Yang2020
Cordyceps coleopterorum(Samson & H.C. Evans) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps consumptaG. Cunn.1921
Cordyceps coronillaHöhn.1909
Cordyceps cotopaxianaKobayasi1981
Cordyceps craigiiLloyd1915
Cordyceps cristataMöller1901
Cordyceps ctenocephalaP. Syd.1922
Cordyceps cuncunaePalfner2012
Cordyceps cylindricaPetch1937
Cordyceps dimeropodaP. Syd.1922
Cordyceps doianaKobayasi1981
Cordyceps erotyliPetch1937
Cordyceps exasperataA.F. Vital1956
Cordyceps farinosa (Bepoederde rupsendoder)(Holmsk.) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps flavobrunnescensHenn.1899
Cordyceps fleischeriPenz. & Sacc.1902
Cordyceps fumosorosea(Wize) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps furcataMcLennan & Cookson1923
Cordyceps gemellaMoureau1961
Cordyceps geotrupisTeng1934
Cordyceps ghanensis(Samson & H.C. Evans) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps grenadensisMains1954
Cordyceps gryllotalpaeLloyd1920
Cordyceps guizhouensisZuo Y. Liu, Z.Q. Liang & A.Y. Liu1997
Cordyceps hauturuDingley1953
Cordyceps henleyaeMassee1899
Cordyceps hepialidicolaKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps hesleriMains1939
Cordyceps hirotanianaKobayasi1983
Cordyceps hokkaidoensisKobayasi1941
Cordyceps hormosporaMöller1901
Cordyceps ignotaMarchion.1945
Cordyceps imagamianaKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps incarnataMöller1901
Cordyceps inconspicuaMoureau1962
Cordyceps interruptaHöhn.1909
Cordyceps inthanonensisMongkols., Tasan., Thanakitp. & Luangsa-ard2020
Cordyceps iriomoteanaKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps ithacensisBałazy & Bujak.1986
Cordyceps jakajanicolaLuangsa-ard, Tasan., Noisrip. & Hywel-Jones2019
Cordyceps javanica(Bally) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps javensisHenn.1902
Cordyceps jinyuetanensisJ.J. Hu, Bo Zhang & Y. Li2021
Cordyceps joaquiensisHenn.1904
Cordyceps juruensisHenn.1904
Cordyceps kintrischica(B.A. Borisov & Tarasov) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps kirkiiG. Cunn.1922
Cordyceps kleneiPat.1908
Cordyceps kobayasiiKoval1984
Cordyceps kuiburiensisHimaman, Mongkols., Noisrip. & Luangsa-ard2019
Cordyceps kurijimeaensisNegi, Koranga, Ranj. Singh & Z. Ahmed2010
Cordyceps kyushuensisA. Kawam.1955
Cordyceps lacroixiiHar. & Pat.1904
Cordyceps lateritiaDingley1953
Cordyceps lepidopterorumMongkols., Noisrip., Thanakitp., Spatafora & Luangsa-ard2018
Cordyceps leucocephalaMoureau1962
Cordyceps lilacinaMoureau1949
Cordyceps locusticola(Z.Q. Liang, Xue Y. He & Y.F. Han) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps longdongensisA.Y. Liu & Z.Q. Liang1997
Cordyceps loushanensisZ.Q. Liang & A.Y. Liu1997
Cordyceps macleodganensisSapan K. Sharma2016
Cordyceps manzhuricaKoval1961
Cordyceps maolanensisZuo Y. Liu & Z.Q. Liang1997
Cordyceps maolanoidesZ.Q. Liang, A.Y. Liu & J.Z. Huang2002
Cordyceps memorabilis(Ces.) Ces.1861
Cordyceps michaelisiiHenn.1902
Cordyceps militaris (Rupsendoder)(L.) Fr.1818
Cordyceps miniataMoureau1961
Cordyceps minutaKobayasi1963
Cordyceps miryensisHenn.1904
Cordyceps morakotiiTasan., Thanakitp. & Luangsa-ard2016
Cordyceps musicaudataZ.Q. Liang & A.Y. Liu1996
Cordyceps myosuroidesHenn.1902
Cordyceps myrmecogenaKobayasi & Shimizu1978
Cordyceps nanatakiensisKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps necatorPat. & Har.1912
Cordyceps neogryllotalpaeKobayasi1976
Cordyceps neopruinosaMongkols., Noisrip., Khons. & Luangsa-ard2020
Cordyceps neosuperficialisT.H. Li, Chun Y. Deng & B. Song2008
Cordyceps nidusT. Sanjuan, Chir.-Salom. & S. Restrepo2017
Cordyceps nikkoensisKobayasi1941
Cordyceps ninchukispora(C.H. Su & H.H. Wang) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora2007
Cordyceps ningxiaensisT. Bau & J.Q. Yan2014
Cordyceps nirtoliiNegi, Koranga, Ranj. Singh & Z. Ahmed2010
Cordyceps novoguineensisKobayasi & Shimizu1976
Cordyceps obliquaKobayasi1941
Cordyceps obliquiordinataKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps ochraceostromataKobayasi & Shimizu1980
Cordyceps ogurasanensisKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps olivaceaRick1922
Cordyceps olivaceovirescensHenn.1900
Cordyceps olivascensMains1947
Cordyceps ootakiensisKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps ovoideoperitheciataKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps pallidiolivaceaKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps parvistromaMongkols., Tasan., Thanakitp. & Luangsa-ard2020
Cordyceps parvulaMains1959
Cordyceps phymatosporaC.R. Li, M.Z. Fan & Z.Z. Li2002
Cordyceps piliferaKobayasi1981
Cordyceps piperis(J.F. Bisch. & J.F. White) D. Johnson, G.H. Sung, J.F. Bisch. & Spatafora2009
Cordyceps pleuricapitataKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps podocreoidesHöhn.1909
Cordyceps polyarthraMöller1901
Cordyceps polycarpicaZ.Q. Liang & A.Y. Liu1996
Cordyceps polycephalaKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps poprawskii(Caban., J.H. de Leon, Humber, K.D. Murray & W.A. Jones) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps pruinosaPetch1924
Cordyceps pseudoinsignisMoureau1949
Cordyceps pseudonelumboidesKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps puiggariiSpeg.1889
Cordyceps qingchengensisL.S. Zha & T.C. Wen2019
Cordyceps ramosostipitataKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps rhizomorphaMöller1901
Cordyceps riveraePacioni1979
Cordyceps roseaKobayasi & Shimizu1982
Cordyceps roseostromataKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps rubiginosistipitataKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps rubraMöller1901
Cordyceps rubricapitataKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps rubrostromataKobayasi1983
Cordyceps sakishimensisKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps shanxiensisB. Liu, Rong & H.S. Jin1985
Cordyceps shimaensisKobayasi1981
Cordyceps shimizuiY.J. Yao1995
Cordyceps shuifuensisH. Yu, Y.B. Wang, Y. Wang & Zhu L. Yang2020
Cordyceps singeriMains1954
Cordyceps spegazziniiM.S. Torres, J.F. White & J.F. Bisch.2006
Cordyceps sphaerocapitataKobayasi1976
Cordyceps stiphrodesP. Syd.1922
Cordyceps subcorticicolaHenn.1902
Cordyceps subtenuipesH. Yu, Y.B. Wang, Y. Wang, D.E. Duan & Zhu L. Yang2020
Cordyceps succavusY.P. Xiao, T.C. Wen & K.D. Hyde2019
Cordyceps sulfureaKobayasi & Shimizu1983
Cordyceps suoluoensisZ.Q. Liang & A.Y. Liu2002
Cordyceps taishanensisB. Liu, P.G. Yuan & J.Z. Cao1984
Cordyceps takaomontanaYakush. & Kumaz.1941
Cordyceps tarapotensisHenn.1904
Cordyceps tenuipes(Peck) Kepler, B. Shrestha & Spatafora2017
Cordyceps termitophilaKobayasi & Shimizu1978
Cordyceps thaxteriMains1939
Cordyceps translucensPetch1924
Cordyceps trinidadensisMains1959
Cordyceps truncataMoureau1949
Cordyceps uleanaHenn.1904
Cordyceps ussuriensisKoval1961
Cordyceps variegataMoureau1949
Cordyceps venezuelensisMains1947
Cordyceps vinosaMoureau1961
Cordyceps vorobjoviiKoval & M.M. Nazarova1970
Cordyceps washingtonensisMains1947
Cordyceps yahagianaKobayasi & Shimizu1980
Cordyceps yaoluopingensisY. Yang, Y.P. Xiao & X. Luo2022
Cordyceps yinjiangensisY.P. Li, W.H. Chen, Y.F. Han & Z.Q. Liang2020

In populaire media

Zowel in de videogameserie The Last of Us, als in de televisieserie The Last of Us, worden mensen geïnfecteerd door de Cordyceps schimmel. Dit resulteert in een zombie-uitbraak die tot de ineenstorting van de menselijke beschaving leidt.

Zie de categorie Cordyceps van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.