Drinkgelag

Een drinkgelag, drinkpartij of bacchanaal is een samenkomst van meerdere personen die gepaard gaat met een grote of overmatige alcoholconsumptie. (zie ook Alcoholmisbruik)

Geschiedenis

Schilderij van drinkgelag omstreeks 1730

Grieken

Bij de Grieken werd het drinkgelag of symposion (συμπόσιον, „gemeenschappelijk drinken“) begonnen na het eigenlijk feestmaal. Er waren enkel mannen bij aanwezig. Er waren regels voor het aantal te drinken bekers. Wie het meeste dronk en desondanks wakker bleef, kon een taart winnen. Volgens sommigen waren de Griekse drinkpartijen niet op dronkenschap gericht. Zie hiervoor ook Symposion. De Grieken hadden de gewoonte om hun wijn met water te vermengen. Het drinken van onversneden wijn werd afgekeurd.

Perzen

Perzen hadden het gebruik om over een besluit tweemaal te vergaderen. Eenmaal dronken en eenmaal nuchter. De in dronkenschap genomen besluiten en gerezen bezwaren konden in nuchtere toestand worden herzien.[1]

Rome

In het antieke Rome kwamen de drinkgelagen pas op toen men de Griekse gewoonten ging overnemen. Er waren ook vrouwen aanwezig. Een bijzondere gewoonte was het ad numerum bibere waarbij men bijvoorbeeld zoveel bekers dronk als de naam van het feestvarken letters had of als het aantal levensjaren dat men hem wenste. Voorts werd er collectief veel gedronken bij de Bacchanalia, feesten ter ere van de wijn- en vruchtbaarheidsgod Bacchus.

Germanen

Uit historische bronnen blijkt dat drinkgelagen ook bij de Germanen een belangrijke rol speelden, zowel in het dagelijks leven als in mythologische voorstellingen. In de Noorse mythologie werd het Walhalla beschreven als een plaats waar strijders na hun dood deelnamen aan goddelijke drinkgelagen als beloning voor hun moed.

Middeleeuwen en Nieuwe Tijd

Venantius Fortunatus beschrijft drinkgelagen in de middeleeuwen, waarbij je blij mocht zijn als je ze overleefde. Aan het hof van Augustus II van Polen werden de Poolse kavaliers uitgedaagd om hun standsgenoten letterlijk onder de tafel te drinken. Ook de studentendrinkgelagen waren bekend.

Tegenwoordig

Tegenwoordig zijn rituele drinkgelagen naar aanleiding van een feest minder gebruikelijk dan vroeger. Het gebeurt nog wel in het studentenleven. Een georganiseerd drinkgelag onder studenten wordt cantus of liederentafel genoemd.

Er zijn wel verschillende samenkomsten waarbij veel wordt gedronken.

All-you-can-drink-party

Bij een all-you-can-drink-party of flatrateparty geldt in het algemeen een hoge toegangsprijs en een lage prijs per consumptie. Soms zijn consumpties zelfs geheel gratis. Het assortiment dranken is beperkt. In het algemeen is er sprake van een grote alcoholconsumptie.

Drankspelletjes

Drankspelletjes zijn varianten op 'gewone' spellen waarbij de verliezer of vaak juist de winnaar ad fundum een glas moet drinken. Meestal zijn er nog allerlei aanvullende regels die bij overtreden eveneens worden bestraft met strafdrinken.

Comazuipen

De term comazuipen (in het Engels binge drinking) verwijst naar het gemeenschappelijk en overmatig drinken van grote hoeveelheden alcohol in korte tijd, vaak leidend tot een acute alcoholvergiftiging waarbij men tijdelijk het bewustzijn verliest. Dit alcoholmisbruik komt vooral voor onder jongeren en jongvolwassenen. Meestal worden sterke dranken zoals wodka, tequila en whisky gebruikt, maar ook lichtere dranken kunnen aanleiding geven tot comazuipen. Het grote risico is dat het leidt tot bewusteloosheid, ziekenhuisopnames en mogelijke schade aan de gezondheid, zonder dat dit direct overeenkomt met een medisch coma.[2][3]

De term comazuipen is afgeleid van het in Duitsland als Komasaufen betitelde drankmisbruik onder jongeren.[4] De toestand van bewusteloosheid die dit gedrag tot gevolg heeft is echter niet hetzelfde als een coma ofwel diepe bewusteloosheid.[5]

Nederland

In Nederland kwamen in 2023 ongeveer 1.000 jongeren onder de 18 jaar en 1.100 jongeren van 18 tot 25 jaar op de spoedeisende hulp vanwege een alcoholvergiftiging. Van de minderjarige jongeren werd 52% opgenomen in het ziekenhuis. Het aantal alcoholvergiftigingen per 100.000 inwoners onder jongeren van 12 tot en met 17 jaar bedraagt 87 bezoeken aan de spoedeisende hulp, met een hoger risico voor meisjes dan jongens. Jongeren liggen gemiddeld enkele uren buiten bewustzijn, wat wijst op ernstige gezondheidsrisico's.[2]

Vlaanderen

In Vlaanderen (België) is een vergelijkbare problematiek zichtbaar. Wetenschappelijk onderzoek aan de Universiteit Antwerpen meldde een toename van het aantal jongeren met alcoholvergiftigingen die via de spoedafdelingen worden behandeld. Daarvoor bestaat nog geen landelijk begeleidingsprogramma zoals in Nederland, hoewel initiatieven zoals de alcoholpoli's in ziekenhuizen gepland zijn maar niet volledig geïmplementeerd door gebrek aan subsidie en versnipperd beleid. In tegenstelling tot Nederland krijgen Belgische jongeren na comazuipen niet standaard een nazorgtraject aangeboden.[6]

Maatschappelijke gevolgen van comazuipen in Nederland en België

Comazuipen heeft aanzienlijke korte- en langetermijngevolgen voor de gezondheid en het welzijn van jongeren. Acute risico’s zijn onder meer bewusteloosheid, verstikking door braaksel, ongelukken en in ernstige gevallen overlijden. Op lange termijn kunnen herhaaldelijk bingedrinken en comazuipen leiden tot cognitieve schade, ontwikkelingsstoornissen in de hersenen, leverziekten, hart-en vaatproblemen en een verhoogde kans op het ontwikkelen van een alcoholverslaving.[3][7]

Daarnaast kunnen psychologische problemen ontstaan, zoals depressies en gedragsproblemen, en zijn er sociale gevolgen zoals schooluitval en uitsluiting in het sociale netwerk.[3]

In Nederland is een landelijk nazorgprogramma ontwikkeld, waarbij jongeren na opname begeleiding krijgen van kinderartsen, psychologen en ouders. Dit programma vermindert het risico op herhaling aanzienlijk.[2] In België ontbreekt nog een dergelijk gestructureerd nazorgsysteem, wat kan leiden tot een groter risico op herhaling en minder effectieve preventie.[6]

Economisch gezien veroorzaken alcoholvergiftigingen door comazuipen aanzienlijke medische kosten en productiviteitsverlies door ziekteverzuim. In Nederland bedroegen de directe medische kosten van alcoholvergiftigingen in 2023 ruim 23 miljoen euro.[8]

Preventie, educatie en nazorg blijven cruciale pijlers om het aantal comazuipers en de daarmee samenhangende maatschappelijke en gezondheidsproblemen terug te dringen.