Cimoliopterus

In 1851 benoemde James Scott Bowerbank wat resten gevonden in de kalkgroeven van Maidstone bij Burham in Kent, die hij eerder had ondergebracht bij Pterodactylus giganteus, de huidige Lonchodraco giganteus, als nog een nieuwe soort van Pterodactylus: Pterodactylus Cuvieri. De soortaanduiding eert Georges Cuvier.

In 1869 hernoemde Harry Govier Seeley de soort tot een Ptenodactylus cuvieri, echter onder voorbehoud wat de naamgeving naar huidige normen ongeldig maakt. In 1870 had Seeley beseft dat de naam Ptenodactylus bezet was geweest en hernoemde de soort nu tot een Ornithocheirus cuvieri. In 1874 maakte Richard Owen er een Coloborhynchus cuvieri van en in 2001 David Unwin een Anhanguera cuvieri. Hij meende dat O. brachyrhinus, O. colorhinus, O. dentatus, O. denticulatus, O. enchorhynchus, O. scaphorhynchus en O. xyphorhynchus daar jongere synoniemen van waren.

In 2013 concludeerden de Braziliaanse onderzoekers Taissa Rodrigues en Alexander Wilhelm Armin Kellner dat de begripsmatige zuiverheid beter gediend zou zijn als de soort een eigen geslacht kreeg: Cimoliopterus. Al in 2011 hadden ze het behoren tot Anhanguera verworpen. De naam combineert het Oudgriekse Κιμωλία, Kimoolia, de witte kleiaarde van het eiland Kimolos die een verwijzing kan inhouden naar de kalkgroeve omdat kimolia in het Nieuwgrieks 'kalk' betekent, met een gelatiniseerd Grieks πτερόν, pteron, 'vederdos', 'vleugel'. De typesoort van het geslacht is Pterodactylus cuvieri, de combinatio nova is Cimoliopterus cuvieri.

Het holotype, NHMUK PV 39409, is gevonden in een laag van de Chalk Formation die dateert uit het Cenomanien-Turonien, ongeveer vijfennegentig miljoen jaar oud. Het gaat echter misschien om herwerkt materiaal dat al in het Opper-Krijt losspoelde uit al bestaande lagen en dat dus in principe een stuk ouder zou kunnen zijn. Het bestaat uit de voorkant van een snuit. Oorspronkelijk bevond zich hierin aan de rechterzijde van de snuitpunt nog een naar voren uitstekende tand maar die is tegenwoordig verdwenen. In 1851 bracht Bowerbank een vermeende ellepijp en spaakbeen, specimen BMNH R.41637, met de soort in verband en dat werd bevestigd door Owen die ze formeel toewees, begrijpend dat het om vingerkootjes ging. P. Cuvieri werd in 1851 benoemd in dezelfde zin die naar dit exemplaar verwees; Stephen Christopher Bennett werd in 1993 hierdoor misleid te denken dat juist dit het typespecimen was.

Het holotype van Pterodactylus fittoni Owen 1859, specimen CAMSM B54423, komt met Cimoliopterus in vorm overeen, afgezien van de lagere hoogte van de snuit en een snuitpunt die breder is dan hoog. Dat laatste kan echter een gevolg zijn van beschadiging. Rodrigues en Kellner zagen de soort daarom als een potentieel jonger synoniem van Cimoliopterus maar besloten haar wegens de onzekerheden als een nomen dubium te beschouwen. Dezelfde conclusie werd getrokken ten aanzien van Ornithocheirus brachyrhinus Seeley 1870, hoewel het holotype daarvan, snuitfragment CAMSM B54443, perfect met Cimoliopterus overeenkomt.

Cimoliopterus heeft nog een speciale rol gespeeld in de ontwikkeling van het publieke bewustzijn van prehistorische dieren. In de jaren vijftig van de negentiende eeuw maakte Benjamin Waterhouse Hawkins betonnen beelden op ware grootte van uitgestorven soorten voor het Crystal Palace Park te Londen, onder leiding van Owen. Daaronder bevonden zich, zoals Owen in 1854 aangaf, twee beelden van Pterodactylus cuvieri, samen met twee kleinere beelden van Pterodactylus bucklandi. Dit waren de eerste modellen die ooit van pterosauriërs gemaakt waren. De twee van P. cuvieri bestaan nog, zij het dat ze wat beschadigd zijn geraakt.

Zoals verwacht kon worden, waren deze afbeeldingen niet helemaal correct. Ze hebben geschubde lichamen, hun hoofden zijn te klein, hun nekken te gekromd en hun rompen te groot. Veel van het uiterlijk was gebaseerd op de beter bekende Pterodactylus antiquus. Wel correct is dat ze als viervoeters zijn afgebeeld en als zoolgangers. Ze maakten toch een zekere indruk op het publiek omdat P. cuvieri indertijd de grootste bekende pterosauriër was, maar na 1870 overschaduwd door de nog omvangrijker Pteranodon. Hawkins dacht dat pterosauriërs ten grondslag lagen aan oude legenden over draken.

In 2015 benoemde Timothy S. Myers een tweede soort, Cimoliopterus dunni, gebaseerd op een stuk snuit met kam, holotype SMU 76892, bij Lewisville Lake gevonden in de Brittonformatie van Texas die dateert uit het Cenomanien. De soortaanduiding eert Brent Dunn die het stuk in 2013 opgroef, het schonk aan het Shuler Museum of Paleontology en nog hetzelfde jaar kwam te overlijden.

In 2025 hernoemde Rodrigo Vargas Pêgas Ornithocheirus colorhinus Seeley 1870 tot een Cimoliopterus colorhinus.