Christiaan V's Noorse Wet
De Noorse Wet (Noors: Norske lov), ook bekend als Christiaan V's Noorse Wet, vormt het oudste onderdeel van het Noorse recht dat nog gedeeltelijk van kracht is. Het is vernoemd naar Christiaan V van Denemarken. Het wetboek werd aangenomen om 15 april 1687 en trad in werking op 29 september 1688. Het gold als algemeen wetboek voor het Koninkrijk Noorwegen en zijn afhankelijkheden, waaronder IJsland, de Faeröer en Groenland. Hoewel Noorwegen formeel een soeverein koninkrijk was, bevond het zich destijds in een personele unie met Denemarken, waarin het politiek de zwakkere partner was.
Achtergrond
Hoewel de Noorse Wet grotendeels gebaseerd was op de Deense Wet (Danske Lov) van 1683, bevatte het belangrijke afwijkingen die rekening hielden met Noorse omstandigheden en belangen. Deze verschillen betroffen onder meer het erfrecht, het grond- en pachtrecht, familiebezit van land, jacht- en visrechten, handelsregulering en militaire aangelegenheden. Ook legde het wetboek enkele fundamentele beginselen va het Noorse contractenrecht vast.
Wettige kinderen
Een opvallend sociaal-religieus aspect van de wet was de bepaling dat kinderen van verloofde ouders als wettig werden beschouwd en recht hadden op de doop, zelfs wanneer de vader vóór het huwelijk overleed. Dit bood bescherming aan kinderen buiten een formeel huwelijk, mits de verloving kerkelijk was bevestigd.
Strafbepalingen
Op strafrechtelijk gebied verving de wet Christiaan V's Noorse Wet uit 1604, die sterk leunde op middeleeuws recht. De strafbepalingen waren streng en omvatten onder meer de schandpaal, rad en wiel, lijfstraffen en de doodstraf. Leeftijd gold pas als verzachtende omstandigheid onder de tien jaar. Ook werd het recht op dodelijke wraak bij overspel, dat eerder was afgeschaft, opnieuw ingevoerd en bleef dit van kracht tot het Strafwetboek van 1842.
19e, 20e en 21e eeuw
In de loop van de 19e en 20e eeuw werden de meeste bepalingen vervangen door moderne wetgeving, maar het wetboek bleef formeel bestaan en werd nog gewijzigd in 1993. Zelfs in de 20e eeuw kwamen rechters in Noorwegen en Denemarken tot verschillende interpretaties van identieke wetsartikelen.
De Noorse Wet werd voor het laatst toegepast in een strafzaak in 1862. Tegenwoordig zijn slechts enkele bepalingen nog van kracht, vastgelegd in de wetbundel Norges Lover 1687-2007. Daarmee vormt de Noorse Wet een uitzonderlijk langdurig en invloedrijk fundament van het Scandinavische rechtssysteem.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Norwegian Code op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Christian Vs Norske Lov op de Noorstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.