Choanocyt
Choanocyten zijn cellen die deel uitmaken van de sponzen. Ze bestaan uit een eivormige cel met een flagel of zweepstaartje dat omringd is door een koker van microvilli. De choanocyten bevinden zich in de wand van de spons waar ze de doorstroom van het water door de spons regelen met een gecoördineerde beweging van de flagellen.
Zo wordt via de wand van de spons water met voedingsstoffen de holte of het atrium binnen gebracht en worden de afvalstoffen via het osculum weer naar buiten afgevoerd. De choanocyten hebben niet alleen de rol het water door de spons te laten stromen, maar ze nemen ook de voorbijkomende voedingsstoffen op. Deze voedingstoffen bestaan uit bacteriën en opgelost organisch materiaal welke doorgegeven worden aan de archaeocyten.[1]
Evolutie
Choanocyten lijken in vele opzichten op de choanoflagellata die echter eencellig zijn. Morfologisch zijn de twee soorten cellen vrijwel identiek en men dacht al sinds de negentiende eeuw dat beiden evolutionair zeer nauw verwant waren.[2] Maar het transcriptoom wijkt meer af tussen de twee dan dat tussen de eencellige choanoflagellaten en de archaeocyten, een ander celtype van sponzen.[3]
In de spons Amphimedon queenslandica bezitten de choanocyten de mogelijkheid te transdifferentiëren naar archaeocyten die de status van pluripotente cellen bezitten. Bij elkaar lijkt het op deze gronden onwaarschijnlijk dat choanocyten en choanoflagellaten homoloog zijn. [3][4][5]
- ↑ (en) Rix, Laura, Ribes, Marta, Coma, Rafel, Jahn, Martin T., de Goeij, Jasper M. (2020-10). Heterotrophy in the earliest gut: a single-cell view of heterotrophic carbon and nitrogen assimilation in sponge-microbe symbioses. The ISME Journal 14 (10): 2554–2567. ISSN:1751-7370. DOI:10.1038/s41396-020-0706-3.
- ↑ (en) Fonseca, Carolina, Mendonça Filho, João Graciano, Reolid, Matías, Duarte, Luís V., de Oliveira, António Donizeti (23 januari 2023). First putative occurrence in the fossil record of choanoflagellates, the sister group of Metazoa. Scientific Reports 13 (1): 1242. ISSN:2045-2322. DOI:10.1038/s41598-022-26972-8.
- 1 2 (en) Sogabe, Shunsuke, Hatleberg, William L., Kocot, Kevin M., Say, Tahsha E., Stoupin, Daniel (2019-06). Pluripotency and the origin of animal multicellularity. Nature 570 (7762): 519–522. ISSN:1476-4687. DOI:10.1038/s41586-019-1290-4.
- ↑ (en) Cepelewicz, Jordana, Scientists Debate the Origin of Cell Types in the First Animals. Quanta Magazine (17 juli 2019). Geraadpleegd op 31 augustus 2025.
- ↑ (en) Colgren, J., Nichols, S. A. (15 juli 2022). MRTF specifies a muscle-like contractile module in Porifera. Nature Communications 13 (1): 4134. ISSN:2041-1723. DOI:10.1038/s41467-022-31756-9.