Cefalisatie
Cefalisatie is de evolutionaire tendens waarbij het zenuwweefsel en zintuigelijke organen zich concentreren aan de rostrale zijde van het lichaam (waar zich de mond bevindt), zodat een duidelijke hoofd- of kopregio ontstaat.[1][2] Cefalisatie komt voor bij de Bilateria: dieren met een tweezijdig symmetrisch lichaam. Cefalisatie gaf aanleiding tot de ontwikkeling van hersenen in drie verschillende fyla, namelijk de geleedpotigen, inktvissen en bovenal gewervelden.
Karakteristiek voor dieren die sterk gecefaliseerd zijn, is dat deze dieren zich in beginsel vooruit voortbewegen, met de kop leidend. Vaak is er sprake van een vergaande ontwikkeling van het voedingsapparaat, met name de monddelen, musculatuur en klieren.[3] Hoxgenen organiseren aspecten van cefalisatie in bilaterale dieren.
Sessiele dieren zoals poliepen bewegen zich niet in een bepaalde richting en ontvangen zintuiglijke informatie vanuit alle richtingen. Ze zijn daarom eerder radiaal symmetrisch van bouw en hebben geen kopregio. Hetzelfde geldt voor stekelhuidigen of mosselen, die een minder mobiele levenswijze hebben ontwikkeld.
Fylogenie
De diergroepen die een duidelijke mate van cefalisatie vertonen liggen fylogenetisch gezien ver uit elkaar in de Bilateria-clade: hun gemeenschappelijke voorouder leefde honderden miljoenen jaren geleden. In onderstaande fylogenetische boom zijn de drie groepen die het sterkst gecefaliseerd zijn dikgedrukt.[4][5] Sommige fyla zijn weggelaten.
| Eumetazoa |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
Zie ook
Bronnen
- (en) Campbell, N. (2017). Biology: A Global Approach, 11th. Pearson Education, "Neural Regulation in Animals", pp. 1142-1143. ISBN 978-1-292-17043-5.
- ↑ (en) Allaby, M. (2014). Cephalization. A Dictionary of Zoology. ISBN 978-0-19-968427-4.
- ↑ (en) Cozzi, B., & Huggenberger, S. (2017). Cephalization. Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior, 1–4. DOI:10.1007/978-3-319-47829-6_1289-1.
- ↑ (en) Hyman LH, Wake MH. (1992). Hyman's Comparative Vertebrate Anatomy. University of Chicago Press, "General considerations of animal form", 4. ISBN 978-0-226-87013-7.
- ↑ (en) Moroz L. L. (2012). Phylogenomics meets neuroscience: how many times might complex brains have evolved?. Acta biologica Hungarica, 63 Suppl 2 (2): 3-19. DOI:10.1556/ABiol.63.2012.Suppl.2.1
- ↑ (en) Peterson K, Cotton J, Gehling J, Pisani D. (2008). The Ediacaran emergence of bilaterians: congruence between the genetic and the geological fossil records. Philosophical Transactions of the Royal Society of London B: Biological Sciences 363 (1496): 1435–1443. PMID 18192191. DOI: 10.1098/rstb.2007.2233.