Can Yücel
| Can Yücel | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 21 augustus 1926[1][2] | |||
| Geboorteplaats | Istanbul, Turkije | |||
| Overlijdensdatum | 12 augustus 1999 | |||
| Overlijdensplaats | İzmir | |||
| Nationaliteit | Turkse | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Opleiding gevolgd aan | Universiteit van Cambridge, Universiteit van Ankara | |||
| Beroep | schrijver, vertaler, presentator, gids, dichter | |||
| (en) IMDb-profiel | ||||
| ||||
Can Yücel (Istanbul, 21 augustus 1926 – İzmir, 12 augustus 1999[3][4]) was een moderne Turkse dichter en vertaler. Met zijn grove, maar oprechte taal, en zijn baritonstem[5] waarmee hij zijn gedichten voordroeg, creëerde hij een eigen stijl in de Turkse literatuur. Hij was de zoon van Hasan Ali Yücel[5], die zeven jaar lang minister van Nationaal Onderwijs was.
Vitaal
In 1943, hoewel hij samen met zijn goede vriend en klasgenoot van het Atatürk-lyceum in Ankara, Gazi Yaşargil, een beurs voor een studie in het buitenland had gewonnen, zou zijn vader, de toenmalige minister van Nationaal Onderwijs Hasan Ali Yücel, zich hiertegen hebben verzet met de woorden: “Men zal zeggen dat de minister zijn eigen zoon heeft voorgetrokken.” Gazi Yaşargil verklaarde later dat deze informatie niet juist was en dat zij beiden dankzij de middelen van hun families naar het buitenland waren gegaan.[6]
Hij studeerde Latijn en Grieks aan de universiteiten van Ankara en Cambridge. Hij werkte als vertaler bij verschillende ambassades en als presentator voor de Turkse afdeling van de BBC in Londen. Zijn militaire dienst deed hij in Korea. Na zijn terugkeer naar Turkije in 1958 werkte hij een tijd als toeristengids in Bodrum en Marmaris. Daarna zette hij zijn leven in Istanbul voort als onafhankelijk vertaler en dichter.
In 1956 trouwde hij met Güler Yücel. Uit dit huwelijk werden twee dochters (Güzel en Su) en een zoon (Hasan) geboren.
In zijn laatste jaren vestigde hij zich in Eski Datça en verschenen zijn artikelen en gedichten wekelijks in het tijdschrift Leman en maandelijks in Öküz. Hij behoorde tot de oprichters van de in 1996 opgerichte Arbeidspartij (EMEP). Het gedicht van de dichter “Hava döndü” wordt gebruikt als partijlied van EMEP. Yücel werd ook vervolgd wegens belediging van president Süleyman Demirel. Bij de Turkse algemene verkiezingen van 1999 was hij de eerste kandidaat op de lijst van de Vrijheid en Solidariteitspartij (ÖDP) in İzmir. De dichter, die in de nacht van 12 augustus 1999 overleed, werd begraven in Datça, omringd door zijn geliefde zonnebloemen.[7][8]
Kunstleven
Can Yücel schreef tussen 1945 en 1965 voor tijdschriften als Yenilikler, Beraber, Seçilmiş Hikayeler, Dost, Sosyal Adalet, Şiir Sanatı, Dönem, Ant, İmece en Papirüs. Later werd Yücel bekend door de gedichten, artikelen en vertaalde gedichten die hij publiceerde in tijdschriften als Yeni Dergi, Birikim, Sanat Emeği, Yazko Edebiyat en Yeni Düşün. Na 1965 produceerde hij ook werken over politieke onderwerpen. In de periode van 12 maart 1971 werd hij veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf omdat hij vertalingen van Che Guevara en Mao had gemaakt. In 1974 kwam hij vrij dankzij een algemene amnestie. Na zijn vrijlating publiceerde hij zijn in de gevangenis geschreven boek Bir Siyasinin Şiirleri (“Gedichten van een Politicus”). Na 12 september 1980 werd zijn boek Rengahenk in beslag genomen wegens vermeende obsceniteit.
Toen hij in 1962 in Engeland was, vond hij een Turks grammaticaboek, gedrukt in lithografievorm in Latijnse letters, dat dateerde uit 1709, wat voor grote ophef zorgde.[9]
Can Yücel trok in zijn satirische en maatschappelijk betrokken gedichten de aandacht met zijn eenvoudige taal en originele vondsten. De inspiratiebronnen en thema’s van zijn poëzie zijn natuur, mensen, gebeurtenissen, begrippen, opwindingen, indrukken en gevoelens. In het merendeel van zijn gedichten komen mensen voor van wie hij houdt. Een van de titels die hij aan een van zijn boeken gaf, was “Maaile” (“Met het hele gezin”). Voor Can Yücel was zijn familie heel belangrijk: zijn vrouw, kinderen, kleinkinderen en vader. Dit liefdevolle leven met hen weerspiegelde zich in zijn gedichten. “Aan mijn kleine dochter Su”, “Aan Güzel”, “Proviand voor de jonge Hasan” en “In het leven hield ik het meest van mijn vader” zijn enkele van deze liefdesgedichten.
Can Yücel maakte daarnaast vertalingen van toneelstukken van belangrijke auteurs zoals Lorca, Shakespeare, Brecht en Wilde. Zijn Shakespeare-vertalingen (Hamlet, De Storm en Een Midzomernachtdroom) bleven niet strikt trouw aan het origineel, maar waren bedoeld om de werken aan het publiek over te brengen. Zo vertaalde hij Shakespeare’s beroemde zin ‘to be or not to be’ in het Turks als ‘bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin’ “er is nog een mogelijkheid, bedoel je soms sterven?”.[9] In zijn boek “Her Boydan”, waarvan de eerste druk in 1959 verscheen, vertaalde hij gedichten van dichters uit de hele wereld op een vrije, maar zeer geslaagde manier in het Turks.
De begrafenis van Yücel, die op 12 augustus 1999 overleed, werd met steun van de toenmalige burgemeester van İzmir, Ahmet Piriştina, naar Datça gebracht en vond plaats op 17 augustus 1999, de dag waarop de aardbeving van Gölcük in 1999 plaatsvond.[5] De herdenkingsceremonies op zijn sterfdag werden door de gemeente Datça niet georganiseerd met als reden dat er “wijn” werd gedronken.[10] Vanwege het schrijven en publiceren van het boek “Mekanım Datça Olsun” (“Laat Datça mijn plek zijn”), werd Yücel in Datça begraven; zijn graf werd echter vernield en de grafsteen werd gebroken omdat er in Datça geen ceremonies ter ere van hem werden gehouden, maar wel elders.[10][11] De nabij het graf gelegen plek “Can Evi” (“Huis van Can”) werd na deze vernieling gesloten.[10]
Zijn werken
- 1950: Schrijven
- 1957: Van elke maat (Vertaling van gedichten)
- 1974: Muur van Liefde
- 1974: Gedichten van een politicus
- 1976: Dood en mijn zoon
- 1981: Poëzieprocessie (eerste vier dichtbundels)
- 1982: Kleurrijk
- 1984: Lucht
- 1985: Beşibiyerde (Eerste vijf dichtbundels)
- 1985: Canfeda
- 1988: Een heel kind
- 1990: Kortsluiting
- 1990: De raaf is jong
- 1991: Nachtploeg
- 1993: Afscheid - De stilte van stemmen
- 1994: Reizen
- 1995: Maaile
- 1997: Seke Seke
- 1999: Alavara
- 1999: Laat Datça mijn thuis zijn
Vertalingen
- 1953: Wat ik me herinner - Eleanor Roosevelt - SELECTED STORIES MAGAZINE - Ankara
- 1956: Nieuw Turkije: een westerse staat - Georges Duhamel
- 1957: Van overal: selecties uit wereldpoëzie - Selected Stories Magazine
- 1958: Het dagboek van Anne Frank - Anne Frank - Dost Publications - Ankara
- 1959: LORD STRATFORDS HERINNERINGEN AAN TURKIJE - STANLEY LANE POOLE
- 1964: The Great Gatsby (F. Scott Fitzgerald), Ağaoğlu Publishing House
- 1967: Lenin in Petrograd - De ontwikkeling van de socialistische beweging - EDMUND WILSON - Ağaoğlu Publishing House
- 1967: Guerrillaoorlogvoering - MAO TSE TUNG - Ernesto Che Guevara - Payel
- 1967: Socialisme en menselijkheid in Cuba - Ernesto Che Guevara - Payel
- 1968: Black Power - Stokely Carmichael - Ant Publications
- 1972: Salozun Mavali (Peter Weiss) - Yöntem Publicaties
- 1977: Cijfers voor beginners - Rius - Vardiya Publications
- 1980: Caucasian Chalk Circle - Bertolt Brecht - İzlem Publications - Istanbul
- 1981: Spring Point (vertaling van A Midsummer Night's Dream) - Shakespeare - Ağaoğlu Publishing House
- 1982: Schweik versus Hitler - Bertolt Brecht - İzlem Publications
- 1983: Snoopy - Een Peanuts-boek - Charles M. Schulz - Cactus
- 1996: Hamlet - Shakespeare - Papirüs-publicaties
- 1988: West Side Story - ARTHUR LAURENTS - Gözlem Publishing
- 1991: Rode Commissaris - Yaroslav Hasek - Cem Publishing House
- 1991: Snoopy Snow Fright 2 - Charles M. Schulz - Papirus Publications
- 1991: De Storm - William Shakespeare - Adam Publications
- 2018: Doel is oprechtheid (Oscar Wilde) - İş Bankası Publicaties, ISBN 978-605-295509-3
Externe links
- Can Yücel 24 Ekim 2020 tarihinde
- NTV Nieuws 13 Ekim 2007 tarihinde - Herdenkingsnieuws getiteld "8e verjaardag van het afscheid van Can Yücel" .
- (en) Shakespeare translations in Europe (Şekspir'in Avrupa dillerine çevirileri). Universiteit van Bazel. Gearchiveerd op 28 Temmuz 2012.
- Geselecteerde gedichten in het Engels (Engelse vertalingen van geselecteerde gedichten)
- Biografie en werk (zijn biografie op de website van het Ministerie van Cultuur) 29 Eylül 2007 tarihinde
- (biografie op de website van de Boğaziçi Universiteit)
- Elk moment is nieuw Can Yücel 22 Temmuz 2021 tarihinde
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Can Yücel op de Turkstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ BnF-normbestand; geraadpleegd op: 10 oktober 2015; BnF-identificatiecode: 124916226.
- ↑ Gemeinsame Normdatei; geraadpleegd op: 15 oktober 2015; GND-identificatiecode: 103373748.
- ↑ TÜRKİYE'nin ünlü şairlerinden Can Yücel,Bozkırın edebiyatçısı öldütedavi gördüğü Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde 73 yaşında vefat etti. Hürriyet (13 Ağustos 1999). Gearchiveerd op 7 Aralık 2022. Geraadpleegd op 7 Aralık 2022.
- ↑ (tr) Can Yücel'in Ölmeden Önceki Son Röportajı. odatv (12 Ağustos 2011). Gearchiveerd op 21 Nisan 2015. Geraadpleegd op 1 Şubat 2014.
- 1 2 3 (tr) Yıldız, Ahmet, O Gömülürken Yer Sarsıldı. odatv (27 Ağustos 2010). Gearchiveerd op 20 Nisan 2015. Geraadpleegd op 1 Şubat 2014.
- ↑ Ünlü beyin cerrahı [[Gazi Yaşargil]]'den tarihi düzeltme. Gearchiveerd op 25 Ekim 2012. Geraadpleegd op 14 Eylül 2012.
- ↑ Arşivlenmiş kopya. Gearchiveerd op 10 Kasım 2016. Geraadpleegd op 10 Kasım 2016.
- ↑ Arşivlenmiş kopya. Gearchiveerd op 10 Kasım 2016. Geraadpleegd op 10 Kasım 2016.
- 1 2 Yalın Dili Ve Farklı Tarzıyla Bilinen Şair Can Yücel. Özlem Limon. Anadolu Ajansı. Gearchiveerd op 11 Ağustos 2024. Geraadpleegd op 31 Ağustos 2025.
- 1 2 3 Can Yücel'e anma yok!. sabah (8 Ağustos 2012). Gearchiveerd op 19 Şubat 2014. Geraadpleegd op 1 Şubat 2014.
- ↑ Can Yücel'in vasiyeti olduğu ileri sürülerek mezarına şarap dökülmüştü. Bu görüntü tepki toplamıştı. Bugün Can Yücel'in mezar taşının kırıldığı görüldü.. internethaber (19 Ağustos 2011). Gearchiveerd op 19 Şubat 2015. Geraadpleegd op 1 Şubat 2014.