Broekhuizen 9
| Broekhuizen 9 | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Broekhuizen 9, Broekhuizen (Drenthe) | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Start bouw | 1898 | |||
| Oorspr. functie | Boerderij | |||
| Architectuur | ||||
| Stijlperiode | Eclecticisme met kenmerken van de Neorenaissance | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Architect(en) | J.E. Mulder | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | Provinciaal monument | |||
| Monumentnummer | PM1-0181 | |||
| ||||
Broekhuizen 9 is een monumentale dwarshuisboerderij in de buurtschap Broekhuizen, in de gemeente Meppel in de Nederlandse provincie Drenthe. De boerderij, gebouwd in 1898, is aangewezen als provinciaal monument vanwege de architectuurhistorische waarde en de gaafheid van zowel het ex- als interieur.
Geschiedenis
De boerderij werd gebouwd in een periode waarin de regio een bloeiende ontwikkeling doormaakte in de boterproductie. Op 17 januari 1898 vond de aanbesteding plaats. De opdrachtgever voor de bouw was H. Derks Ez. Hij verbond zijn naam op een duidelijke manier aan het pand: op de windvaan boven op het uilenbord prijkt de tekst "H. Derks 1898". Derks schakelde architect J.E. Mulder uit Noordwolde in voor het ontwerp. De bouwstijl is eclectisch met duidelijke kenmerken van de neorenaissance.
Architectuur
Exterieur
De boerderij is van het type dwarshuisboerderij, waarbij het voorhuis dwars op de eigenlijke schuur is geplaatst. Het gebouw heeft één bouwlaag onder een samengesteld dak. Het voorhuis is gedekt met zwart geglazuurde Friese pannen, terwijl het schuurgedeelte oorspronkelijk met riet was gedekt (tegenwoordig voorzien van golfplaten). Een opvallend detail op de nok van de schuur is de schoorsteen met een luidbel, die vroeger werd gebruikt om landarbeiders te waarschuwen dat het schafttijd was.
De gevels zijn opgetrokken in rode baksteen op een gepleisterde plint. De symmetrische voorgevel wordt gekenmerkt door:
- H-vensters met natuurstenen onderdorpels.
- Gepleisterde hoekpilasters met blokdetaillering.
- Een centrale entree met dubbele houten paneeldeuren en een halfrond bovenlicht.
- Een risalerende gevelpartij met een topgevel voorzien van siermetselwerk en een siersmeedijzeren ornament.
In de oostgevel bevindt zich een bijzonder rijke baander (deeldeur) onder een elliptische boog, versierd met aanzetstenen en een sluitsteen met diamantkop.
Interieur
Een bijzonder kenmerk van het pand is het voormalige koetshuis dat in het voorste deel van de schuur is geïntegreerd. In het stalgedeelte zijn zeldzame architectonische elementen bewaard gebleven, waaronder:
- Tongewelven: Het houten plafond van de koeienstal is uitgevoerd als een reeks tongewelven op geprofileerde consoles.
- Vloeren: De stalvloeren zijn belegd met walen (kleine bakstenen).
- Gewelven: Naast de stal bevindt zich een elliptisch gewelf, ontworpen om de presentatie van het vee te verfraaien.
Bijgebouwen en erf
Op het erf staat een varkensschuur (haaks op de westgevel) die eveneens kenmerken uit de bouwtijd bezit, zoals halfronde stalvensters en muurankers. De overige gebouwen op het terrein, zoals een houten garage en een moderne veeschuur, vallen buiten de monumentale bescherming. De tuin bevat enkele monumentale bomen, waaronder een walnoot en een rode beuk.
Monumentale waarde
De boerderij werd door de provincie Drenthe als provinciaal monument aangewezen op basis van verschillende criteria:
- Cultuurhistorie: Als uitdrukking van de ontwikkeling van het Drentse gemengde boerenbedrijf rond 1900.
- Architectuurhistorie: Vanwege de esthetische kwaliteit, het materiaalgebruik en de eclectische stijl.
- Ensemblewaarde: Door de beeldbepalende ligging in het cultuurhistorisch waardevolle agrarische gebied van Broekhuizen.
- Zeldzaamheid: Dwarshuisboerderijen van dit type en in deze staat van gaafheid zijn relatief zeldzaam in de provincie Drenthe.
Zie ook
- Bericht over de aanbesteding uit de Provinciale Drenthsche en Asser Courant van 17 januari 1898
- Provinciale monumentenbeschrijving