Bond van Kommunistische Strijd- en Propagandaclubs
| Bond van Kommunistische Strijd- en Propagandaklubs | ||||
|---|---|---|---|---|
| Plaats uw zelfgemaakte foto hier | ||||
| Personen | ||||
| Partijleider | (secretaris) Jacques de Kadt | |||
| Geschiedenis | ||||
| Opgericht | mei 1924 | |||
| Opheffing | maart 1927 | |||
| Algemene gegevens | ||||
| Actief in | Nederland | |||
| Krant | De Kommunist | |||
| Ideologie | Communisme | |||
| Afkorting | BKSP | |||
| ||||
De Bond van Kommunistische Strijd- en Propagandaklubs (BKSP) was een Nederlandse communistische organisatie, actief van 1924 tot 1927. De BKSP ontstond in 1924 als afsplitsing van de Communistische Partij Holland (CPH) rond onvrede met het leiderschap van David Wijnkoop. Tot de initiatiefnemers behoorden onder anderen Jacques de Kadt, Henriëtte Roland Holst en Jacq Engels.[1][2]
Geschiedenis
Na interne conflicten binnen de CPH over de koers en partijcultuur rond Wijnkoop, verlieten kritische kaderleden de partij. In mei 1924 richtten zij de BKSP op, met de ambitie een nieuwe, “zuivere” revolutionaire kern te vormen.[3][1]
De BKSP stelde zich tegenover de “dictatoriale leiding” van Wijnkoop en bekritiseerde diens weigering zich te voegen naar richtlijnen van de Komintern.[1] De Kadt fungeerde gedurende het bestaan van de BKSP als secretaris en was tevens redacteur van het partijorgaan De Kommunist (van juni 1924 tot maart 1927).[4]
In juli 1924 begon de Bond een eigen weekblad, De Kommunist.[2] Een deel van de BKSP—waaronder Roland Holst—keerde in 1925 naar de CPH terug nadat de Komintern ingreep en Wijnkoop uit de partijleiding werd verwijderd; De Kadt weigerde terug te keren en zette de BKSP nog enige tijd voort.[2]
In maart 1927 werd de Bond opgeheven. Het laatste nummer van De Kommunist verscheen op 26 maart 1927, met een lang artikel van De Kadt (“De vernieuwing van het socialisme”) waarin hij brak met het communisme als revolutionaire beweging.[5] Kort daarna zou De Kadt toetraden tot de SDAP (1928).[2]
De BKSP was een kortstondige maar markante poging tot oppositie tegen de Wijnkoop-lijn binnen de CPH. De Bond bepleitte partij-“democratie” en (aanvankelijk) aansluiting bij de Komintern-lijn, maar functioneerde vooral als pressiegroep die – mede via De Kommunist – het debat over koers, ethiek en organisatie van de communistische beweging in Nederland voedde.[2][1]
Verkiezingen
De BKSP heeft nooit zelfstandig aan verkiezingen meegedaan. In 1925 vormde de BKSP wel samen met communisten actief in het Nationaal Arbeids-Secretariaat (NAS) een gezamenlijke lijst onder de naam Revolutionair Arbeiders-Comité (RAC).[6] De lijsttrekker was Cornelis Kitsz (Oome Nelis), een populaire NAS bestuurder van de Metselaarsbond.[7] Op plek twee stond Henk Sneevliet. Het RAC haalde 12.477 stemmen (0,43%), onvoldoende voor een zetel. Bijna de helft van alle stemmen werden behaald in Amsterdam (5.829 stemmen,1,9%).
Publicaties
Het weekblad De Kommunist verscheen vanaf juli 1924 als orgaan van de BKSP.[2] Het blad bood ruimte aan interne en internationale discussies binnen de communistische beweging. Roland Holst publiceerde er onder meer haar morele kritiek op „leugen en bedrog als specifiek communistisch strijdmiddel”.[8] Het laatste nummer verscheen op 26 maart 1927.[9]
Prominente leden
- Jacques de Kadt – secretaris van de Bond en (mede)redacteur van De Kommunist. Tweede Kamerlid van 1948-1963 namens de PvdA [2][10]
- Henriëtte Roland Holst – prominente medestandster in 1924–1925; zij schreef in het eerste nummer van De Kommunist het programmatische stuk „In het teken der waarachtigheid”.[11]
- Jacq Engels – mede-initiatiefnemer; keerde in 1925 naar de CPH terug.[1]
- Jan Postma – leider van de CPN tijdens de Tweede Wereldoorlog [12]
Zie ook
Noten
- 1 2 3 4 5 Ger Harmsen, ENGELS, Jacobus Alfonsus Maria (Jacq). Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging (BWSA). IISG. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 Bourrinet, Philippe (2017). The Dutch and German Communist Left (1900–1968). Brill, p. 306. ISBN 9789004325937.
- ↑ Revolutionair Arbeiders Comité (RAC) – lemma (pdf). Repertorium kleine politieke partijen 1918–1967. Huygens ING. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ Kadt, Jacques de (1897–1988). Biografisch Woordenboek van Nederland (BWN). Huygens ING. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ Ronald Havenaar, Jacques de Kadt: communist tussen Oscar Wilde en Lenin. Uitgeverij Van Oorschot (DBNL-essays) (1990 (online)). Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ Wayback Machine. resources.huygens.knaw.nl. Gearchiveerd op 10 mei 2024. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ KITSZ, Cornelis | BWSA. socialhistory.org. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ SCHALK, Henriette G.A. van der (Henriëtte Roland Holst). BWSA. IISG. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ Havenaar (1990): over het laatste nummer De Kommunist (26-3-1927). Van Oorschot. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ J. (Jacques) de Kadt – biografie. Parlement.com. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ SCHALK, Henriette Goverdine Anna van der (Henriëtte Roland Holst). BWSA. IISG. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
- ↑ POSTMA, Jan. BWSA. IISG. Geraadpleegd op 14 oktober 2025.
Literatuur
- Philippe Bourrinet, The Dutch and German Communist Left (1900–1968). Brill, 2017.
- Ronald Havenaar, De tocht naar het onbekende. Het politieke denken van Jacques de Kadt. 1990.