Bo Nilsson
Bo Nilsson (Skellefteå, 1 mei 1937 – 26 juni 2018) was een Zweeds componist, trompettist en schrijver.
Levensloop
Nilsson was als componist een autodidact, maar groeide uit tot een gevestigde naam. Hij had een opvallend debuut als componist in 1956 in Keulen en een jaar later trad hij eveneens op tijdens het Wereld Muziek Festival van de "International Society of Contemporary Music" (ISCM) te Zürich. Als componist schreef hij zowel instrumentale als vocale muziek in een hoog ontwikkelde techniek. Hij heeft gewerkt met filmmuziek, theaterliederen en jazz. Nilsson was ook actief als een schrijver en publiceerde zijn memoires Missilen eller Livet i en mössa in 1984.
Zijn muzikale taal is gekenmerkt door een vurige intensiteit en felle affectiviteit. De vormen gebruiken zelden een graduele opbouw tot een climax, maar meestal meerdere onverwachte uitbarstingen. De rustige perioden zijn niet langdurend, maar momenten van klare harmonieën en temperende nuances. Het drieluik, dat is gebaseerd op gedichten van Gösta Oswald wordt van velen beschouwd als zijn artistieke hoogtepunt. Een belangrijke inspiratiebron waren de verhalen van Gunnar Ekelöf ("Diwan över fursten av Emgion", "Sagan om Fatumeh" en "Vägvisare till underjorden"). De latere werken zijn beïnvloed door het impressionisme.
Composities
Werken voor orkest
- 1954: For strings only, voor strijkorkest, op. 1
- 1955-1956: Nummer 2 f orkester uit "Kompositioner 1955-1956"
- 1959: Brief an Gösta Oswald 1 - Séance, voor groot orkest
- 1960-1961: Drei Szenen, voor kamerorkest
- 1961: Versuchungen, voor orkest
- 1961: Szene II, voor 6 trompetten, 4 slagwerkers, glockenspiel, piano, celesta, harp en 6 violen
- 1961: Szene III, voor kamerorkest
- 1963: Entrée, voor orkest en luidsprekers
- 1963: Vier Prologen - Svit ur musiken till filmen "En söndag i september", voor orkest
- 1963/1976: La bran - Anagramme sur Ilmar Laaban, voor saxofoon, gemengd koor en orkest
- 1964: Litanei über das verlorene Schlagzeug, voor groot orkest
- 1967: Revue, voor orkest
- 1969: Röda rummet, concertversie voor orkest
- 1970: Exit, voor orkest en geluidsband
- 1973: Tesbih, voor spreker, sopraan, gemengd koor, orkest en jazzgroep - tekst: Gunnar Ekelöf
- 1974: Szene IV for Christian Ancher Grön, voor saxofoon, gemengd koor en orkest
- 1996-1998: Wiesenblümchen, voor strijkorkest
- 1997: Kaleidoskop, voor dwarsfluit, vibrafoon en kamerorkest
- 2001: Arctic air, voor orkest
- 2001: Kadenzen, voor orkest
Werken voor harmonieorkest
Missen en andere kerkmuziek
- 1968: Mässa för kristen enhet, voor gemengd koor, 3 dwarsfluiten, gato, hoorn, samenzang en orgel
Vocale muziek
Werken voor koor
- 1959: Brief an Gösta Oswald 4: Und die Zeiger seiner Augen wurden..., voor sopraan, alt, driestemmig vrouwenkoor, 2 saxofoons, celesta, gitaar en orkest - tekst: Gösta Oswald
- 1961: La Bran, voor gemengd koor en orkest - tekst: Ilmar Laaban
- 1967: Ayíasma, voor gemengd koor en dwarsfluit - tekst: Gunnar Ekelöf
- 1968: Der Glückliche, voor sopraan (solo) en gemengd koor - tekst: Hans Bethge
- 1969: Vi kommer att träffas i morgon, voor sopraan (solo), gemengd koor en orkest - tekst: Urban Torhamn
- 1972-1973: Nazm, voor spreekstem, solisten, gemengd koor, orkest en elektronica - tekst: Gunnar Ekelöf
Liederen
- 1957-1958: Stunde eines Blocks, voor sopraan, trompet, viool/altviool, accordeon/slagwerk, 3 slagwerkers - tekst: Öyvind Fahlström
- 1958: Brief an Gösta Oswald 2: Ein irrender Sohn, voor alt, altfluit en orkest - tekst: Gösta Oswald
- 1958: Brief an Gösta Oswald 3: Mädchentotenlieder, voor sopraan en orkest - tekst: Gösta Oswald
- 1964: En blödande ros, voor zangstem en orkest - tekst: Olof Lagercrantz
- 1968-1969: Quartets, voor sopraan, alt, tenor, bas, blaasorkest, slagwerk, geluidsband en orkest
- 1970/1997: A spirit's whisper: in Swedenborg's Gazebo, muziek voor een filmscène voor coloratuursopraan, synthesizer/piano, strijkorkest en geluidsband
- 1976: Madonna (Portrait de ma mère), voor sopraan, spreker en orkest met improvisatiegroep en elektronica - tekst: Gunnar Ekelöf
- 1979: Liebeslied, voor mezzosopraan, orkest, geluidsband en elektronica - tekst: Rainer Maria Rilke
- 1996: Arctic love affair, voor bariton en piano - tekst: van de componist
Kamermuziek
- 1955: Variationer, voor klarinet en piano
- 1955: Fyra stycken, voor fagot en piano
- 1955-1956: Kompositioner 1955-1956
- Två stycken voor dwarsfluit, basklarinet, piano en slagwerk
- (zie werken voor orkest)
- Komposition nr 3 groep I: slagwerk ; groep II: vibrafoon, viool ; groep III: dwarsfluit, trombone, pauken, piano; groep IV: glockenspiel, cello ; groep V: slagwerk;
- Komposition IV voor coloratuursopraan (vocaliserend) en instrumentengroepen - groep I: dwarsfluit, xylofoon, gitaar; groep II: 6 gongs; groep III: fagot, vibrafoon, cello;
- Nr 5 : stycke voor dwarsfluit, vibrafoon, gitaar, pauken en slagwerk
- 1956: Frequenzen, voor piccolo, dwarsfluit, gitaar, xylofoon, vibrafoon, 2 slagwerkers en contrabas
- 1957: Kreuzungen, voor dwarsfluit, gitaar, vibrafoon, xylofoon, 4 slagwerkers
- 1957/1998: Buch der Veränderungen, voor piccolo, gitaar, marimba, vibrafoon, 5 slagwerkers, viool en altviool
- 1958: Zwanzig Gruppen, voor piccolo, hobo en klarinet
- 1960: Szene I, voor 2 dwarsfluiten, 2 trompetten, 2 slagwerkers, harp en piano - première: 1 januari 1960, Donaueschinger Musiktage
- 1966: Fanfare for the lions, voor 2 trompetten, 2 cornet à piston, 2 hoorns, 2 trombones, tuba en slagwerk
- 1967: Déjà-vu, voor dwarsfluit, hobo, klarinet en fagot
- 1968: Attraktionen, voor strijkkwartet
- 1973: Déja connu, voor blaaskwintet (piccolo/dwarsfluit/altfluit, hobo/althobo, klarinet, hoorn, fagot)
- 1976: Déja connu, déja entendu, voor blaaskwintet (dwarsfluit, altfluit, hobo, oboe d'amore, althobo)
- 1977: Bass, voor tuba (solo), zes bochelgongs, tamtam en elektronica
- 1978: Kvartett för träblåsare, voor dwarsfluit, hobo/klarinet, klarinet, fagot/basklarinet
- 1979: Kwintet, voor 2 violen, altviool, cello en piano
- 1980: Amatista per madre Tua Maria, voor koperkwintet
- 1981: Wendepunkt, voor koperkwintet en live-elektronica
- 1985: Endepunkt, voor koperkwintet
- 1985: Carte postale a Sten Frykberg, voor koperkwintet
- 1986: Infrastruktur, voor koperkwintet
- 1993: Vykort till Gällivare, voor koperensemble
Werken voor piano
Werken voor slagwerk/percussie
- 1956: Doppelspiel, voor negen slagwerkers
Filmmuziek
Elektroakoestische muziek
- 1957: Audiogramme, voor elektronica
Publicaties
- Missilen eller Livet i en mössa. Gällivare: Gellivare sockens hembygdsfören, 1994, ISBN 9197183539
- Spaderboken. Stockholm: Bonnier, 1966.
- Aktuella kompositionsproblem, Nutida musik 1, no. 2 (1957–58), 6–7
Bibliografie
- Jozef Robijns, Miep Zijlstra: Algemene muziek encyclopedie, Haarlem: De Haan, 1979-1984, ISBN 978-90-228-4930-9
- Stewart Gordon: A History of Keyboard Literature. Music for the Piano and its Forerunners, New York: Schirmer Books, 1996, 566 p.
- Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
- Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music : composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
- David M. Cummings, Dennis K. McIntire: International who's who in music and musician's directory - (in the classical and light classical fields), Twelfth edition 1990/91, Cambridge, England: International Who's Who in Music, 1991. 1096 p., ISBN 0-948875-20-8
- Swedish choral music, a selective catalogue, Stockholm: Svensk Musik, 1988, 60 p.
- Joseph Willimann: 50 Jahre Pro Musica Ortsgruppe Zürich ..., Zürich: Atlantis Musikbuch Verlag, 1988, 216 p.
- Stig Jacobsson, Hans-Gunnar Peterson: Swedish composers of the 20th century, Stockholm: Svensk musik, 1988.
- Jean-Marie Londeix: Musique pour saxophone, volume II : répertoire général des oeuvres et des ouvrages d' enseignement pour le saxophone, Cherry Hill: Roncorp Publications, 1985.
- Robert Siohan: La musique etrangère au XXe siècle, Paris: Presse Universitaire de France, 1984, 128 p.
- Hans-Peter Krellmann: Den bortglomde avantgardisten Bo Nilsson, in: Nutida Musik. 25 (1981/82) H. 4, S. 33-34.
- Hans-Peter Krellmann: Unmögliches als Höchstmaß des Möglichen - Der vergessene Avantgardist Bo Nilsson, in: Musica. 28 (1974), S. 329-332.
- Thomas Boltenstern: Musiklexikon: Svensk 1900-talsmusik fan opera till pop; 2000 biografier; termer, instrument, ensembler, repertoar, Stockholm: Natur och Kultur, 1978, 362 p.
- Claes M. Cnattingius: Contemporary Swedish music, Stockholm: Swedish Institute, 1973.
- Det finns saker och ring som man inte talar um. Bo Nilsson intervjuas av Matts Rying, in: Nutida musik. 16 (1972/73) H. 3, S. 34-36.
- Gottfried Michael Koenig: Bo Nilsson, in: Die Reihe, 4:85–88 1958.