Aya Kōda
| Aya Kōda | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 1 september 1904 | |||
| Geboorteplaats | Tokio | |||
| Overlijdensdatum | 31 oktober 1990 | |||
| Overlijdensplaats | Ishioka | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Beroep | romanschrijver, essayist, schrijver | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Prijzen en onderscheidingen | Women's Literature Prize (1973), Shinchosha literatuurprijs (1956), Japan Art Academy Prize | |||
| ||||
Aya Kōda (幸田文, Kōda Aya) (Tokio, 1 september 1904 – Tokio, 31 oktober 1990)[1][2] was een Japanse schrijver van romans, korte verhalen, memoires en essays. Haar roman Stromen (Nagareru) is een klassieker in Japan.
Biografie
Aya Kōda werd geboren in Tokio, als kind van de beroemde Japanse schrijver Rohan Kōda.[3] Op 24-jarige leeftijd trouwde ze in een gearrangeerd huwelijk[4], maar ze scheidde na 10 jaar en keerde met haar dochter Tama terug om bij haar vader te wonen.[2] De daaropvolgende jaren, overschaduwd door de Tweede Wereldoorlog, runde ze het huishouden van haar zieke vader tot zijn dood in 1947.[5][6] Haar schrijverscarrière begon na de dood van haar vader. Aya Kōda stierf in een verzorgingshuis in Tokio in 1990.[4]
Literaire carrière en werk
Na de dood van haar vader begon Aya Kōda met het schrijven van memoires. Ze deed dit om geld te verdienen, op verzoek van uitgevers.[6] De daaropvolgende korte verhalen, romans en essays van Aya Kōda onderzochten het leven van vrouwen, familierelaties en traditionele cultuur. Haar werk werd vaak gezien als autofictie.[3][7] Veel van haar verhalen vervaagden de grens tussen essay en fictief schrijven.[5]
Haar eerste roman Nagareru uit 1955, het verslag van een dienstmeisje dat werkt in een geishahuis, is in 2025 vertaald in het Nederlands als Stromen door Jacques Westerhoven. Nagareru werd bekroond met de Prijs van de Japanse Academie der Kunsten[4] en de Shinchō Literatuurprijs. Voor de roman gebruikte Aya Kōda haar eigen ervaringen als dienstmeisje in een geishahuis in de begin jaren 1950.[6] In Japan zijn er meer dan 70 drukken verschenen van Nagareru.[1] In 1956 publiceerde Aya Kōda de roman Otōto over haar jong gestorven broer.[4] In 1973 werd Aya Koda bekroond met de Joryū Bungaku Shō, de literaire prijs voor vrouwelijke Japanse schrijvers.[3]
Tijdens haar leven schreef Aya Kōda essays over bomen. Deze essays werden in 1992 postuum uitgegeven in de essaybundel Ki.[4] Ki verwierf wereldwijd bekendheid door de film Perfect Days van Wim Wenders, waarin een boekverkoper benadrukt dat Aya Kōda meer erkenning verdient voor haar boeken.[8] Ki werd in 2025 in Nederland uitgegeven als de essaybundel Bomen, vertaald door Jacques Westerhoven.
Aya Kōda's romans Nagareru and Otōto werden verfilmd, onder andere door Mikio Naruse in 1956 en Kon Ichikawa in 1960.[9][10]
Bibliografie van vertaalde werken
| Jaar (origineel) | Titel (origineel) | Uitgever (origineel) | ISBN (origineel) | Titel vertaling (Nederlands) | Jaar (vertaling) | Uitgever (vertaling) | ISBN (vertaling) | Vertaler | Overig |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1955 | Nagareru (流れる) | Shinchōsha | 9784101116020 | Stromen | 2025 | Atlas Contact | 9789025477493 | Jacques Westerhoven | |
| 1992 | Ki (木) | Shinchosha | 9784103077022 | Bomen | 2025 | Atlas Contact | 9789045052168 | Jacques Westerhoven |
- 1 2 Aya Koda Archieven. Atlas Contact. Geraadpleegd op 8 oktober 2025.
- 1 2 (en) KODA Aya | Portraits of Modern Japanese Historical Figures | National Diet Library, Japan. Portraits of Modern Japanese Historical Figures. National Diet Library. Geraadpleegd op 8 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) Sherif, Ann (1999). Mirror: The Fiction and Essays of Koda Aya. University of Hawaii Press, Eerste hoofdstuk. ISBN 9780824821814. Geraadpleegd op 8 oktober 2025.
- 1 2 3 4 5 Koda, Aya (2025). Stromen. Atlas Contact, Aya Koda - een biografische schets - p 299 - 302. ISBN 9789025477493.
- 1 2 Tansman, Alan M. (1993). The Writings of Kōda Aya, a Japanese Literary Daughter. Yale University Press. ISBN 9780300057249.
- 1 2 3 (en) Sherif, Ann (1999). Mirror: The Fiction and Essays of Koda Aya. University of Hawai'i Press. ISBN 978-0-8248-1899-9. Geraadpleegd op 9 oktober 2025.
- ↑ (en) 31 Women Writing in Japanese - Read Japanese Literature. readjapaneseliterature.com. Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
- ↑ Bomen. Atlas Contact. Geraadpleegd op 8 oktober 2025.
- ↑ Ototo - VPRO Cinema. VPRO Gids. Geraadpleegd op 9 oktober 2025.
- ↑ Mikio Naruse. Eye Filmmuseum (2017-01). Geraadpleegd op 9 oktober 2025.