Anne de Vries (1904-1964)

Anne de Vries
Buste van Anne de Vries (2006) door Charles Henri
Persoonsgegevens
Pseudoniem(en)	Margreet Brauwer,[1] J. Cats,[1] Daan Deken,[1] J. M. Geldermans,[1] M. de Groot,[1] A. van de Heide,[1] W. Jespers,[1] Hilda de Jong,[1] A. de Klerk,[1] J. Kloosterveen,[1] H. Mast,[1] A. Nassau,[1] C. Vredeling[1]
Geboortedatum	22 mei 1904
Geboorteplaats	Assen
Overlijdensdatum	29 november 1964
Overlijdensplaats	Zeist
Geboorteland	Nederland
Opleiding en beroep
Beroep	onderwijzer en schrijver
Werken
Genre(s)	streekroman, jeugdliteratuur
Bekende werken	Bartje, Reis door de Nacht
Erkenning en lidmaatschap
Werken in collectie	Stadsmuseum Doetinchem,[2] Museum de Scheper,[3][4] Drents Museum[5]
Prijzen en onderscheidingen	Leespluim (2003)
Dbnl-profiel
Portaal    Literatuur

Anne de Vries (Assen, 22 mei 1904 – Zeist, 29 november 1964) was een Nederlandse onderwijzer en schrijver. Hij werd vooral bekend door een tweetal streekromans over de Drentse jongen Bartje en door het oorlogsboek voor de jeugd Reis door de Nacht.

De Vries werd geboren in Assen aan de Witterweg (later Witterstraat). Zijn jeugd bracht hij door op een boerderij in Kloosterveen vlakbij Assen.^[6] Als scholier schreef hij berichtjes voor de Asser Courant die hem twee kwartjes per stuk opleverden. Ook schreef hij eens een kerstverhaal dat een rijksdaalder waard was.

Tijdens de oorlogsjaren woonde de Vries in Hooghalen (landhuis Klein Dennenrode) waar hij actief was in het verzet.^[7]

Uit heimwee naar zijn Drentse geboortegrond schreef De Vries zijn eerste boekjes in zijn latere woonplaats Zeist. Daar schreef hij in 1935 het boek Bartje. Naar eigen zeggen mag dit boek niet gezien worden als een autobiografie.

Bartje heb ik geschreven vanuit mijn jeugdgevoelens, gecombineerd met mijn studie en ervaring als schoolmeester. Bartje wil een schreeuw zijn om eerlijkheid in de opvoeding, om oprechtheid en belangeloosheid tegenover het kind, dat in ons graag een kameraad wil zien en zich telkens weer door ons bedrogen voelt. Het boek wil laten zien hoe daardoor bij het kind zich wel dezelfde ondeugden moeten ontwikkelen en dezelfde listen en achterbaksheden waar wij als grote mensen altijd mee te strijden hebben.

—

Na het succes van Bartje kwam het vervolg: Bartje zoekt het geluk, dat net zo'n groot succes werd als het eerste deel. In dit tweede deel kreeg Bartje een aanstelling als boerenknecht en zou hij door schade en schande leren wat in het leven nou werkelijk het belangrijkste is. Bartje werd onder meer vertaald in het Duits, Deens, Zweeds, Noors, Tsjechisch en Hongaars. Nationale bekendheid kreeg Anne de Vries nadat Bartje in 1972 werd verfilmd tot een televisieserie door Willy van Hemert. Mede door deze verfilming werd Bartje het symbool voor de provincie Drenthe.

De Vries kende de verzetsstrijder Johannes Post persoonlijk. Hij vervoerde verschillende keren leden van diens verzetsgroep met zijn eigen auto. De Vries was zelf ook actief binnen het verzet. Hij werd in het voorjaar van 1945 gepakt met een aantal anderen. Een SD-officier had het boek Hilde in de Duitse vertaling gelezen en redde De Vries het leven.^[8]

Al tijdens de oorlog ontstond het plan om na de oorlog het verhaal van Post op te tekenen. Post leverde De Vries vanaf 1943 met enige regelmaat gegevens voor het boek.^[9] Post werd in juli 1944 na de mislukte overval op het Huis van Bewaring I in Amsterdam gepakt en geëxecuteerd. Kort na de bevrijding stak De Vries veel tijd in het verzamelen van gegevens. De Vries publiceerde zijn bevindingen eerst in een serie van 32 verhalen in Vrij Nederland, voordat in 1948 het boek De levensroman van Johannes Post het licht zag. Het boek werd een bestseller. In de loop van de jaren werden er meer dan 35.000 van gepubliceerd.^[10] Elementen uit zijn eigen oorlogtijd en uit het leven van Post verwerkte De Vries later in Reis door de nacht.

Geert Hovingh leverde in 1995 in zijn boek Johannes Post: exponent van het verzet echter stevige kritiek op het boek van De Vries over Post. Hij zou aan "mythevorming" hebben gedaan.^[10] Bepaalde optredens, waar Posts rol discutabel was, waren weggelaten, terwijl de verrichtingen van andere verzetsstrijders met wie Post samenwerkte, onder wie zijn eigen broer Marinus, onderbelicht werden.^[10]

Naast jeugdliteratuur schreef hij kinderbijbels en schoolboekjes, onder andere over de Zuid-Amerikaanse indianenjongen Panokko.

De laatste jaren van zijn leven was hij voorzitter van de vakgroep letteren van de Bond van Christelijke Kunstenaars.

De Vries trouwde in 1930 met Alida Gerdina van Wermeskerken. Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren. Een van hun zonen, Anne de Vries (1944-2018), bracht in 2010 een biografie over zijn vader uit, getiteld Een zondagskind. Biografie van mijn vader.^[11]

• 1930 - Het droevig avontuur van Formosa. Met P.H. Muller
• 1930 - De witte pet
• 1930 - Evert in turfland (Digitale versie)
• 1933 - Bartje. Overdr. uit: Kleuters die langs ons gaan
• 1933 - Een vreemde avond
• 1934 - Jongens van de straat
• 1935 - Bartje (Digitale versie)
• 1935 - Arm, en toch rijk
• 1935 - Op de grote heide
• 1935 - Bertus en Bruno (Digitale versie)
• 1935 - De stroper (Digitale versie)
• 1935 - Nieuw Nederlands leesboek voor de christelijke scholen (8 delen). Met L. van Klinken
• 1936 - Oranje-bloesem. Uitgave ter gelegenheid van het huwelijk van Prinses Juliana en Prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld (Digitale versie).
• 1936 - Verhalen uit het land van Bartje (Digitale versie)
• 1936 - Groot-Nederlands boerenboek, red. van Anne de Vries; met dialectologische en folkloristische medew. van P.J. Meertens; literaire bijdragen van Geert Blas ... et al. (Digitale versie),
• 1936 - Met z'n vieren (Digitale versie)
• 1937 - Mientje, ons moedertje (Digitale versie)
• 1937 - De grote veenbrand (Digitale versie)
• 1937 - Overal veilig (Digitale versie)
• 1937 - Het Drentse volkskarakter. Beperkte oplage als "modelartikel" voor De Nederlandse volkskarakters onder red. van P.J. Meertens & Anne de Vries. Kampen: Kok, 1937 (Digitale versie)
• 1937-1952 – Jaap en Gerdientje. Leesboek voor de christelijke school
  • Eerste deeltje, tweede leerjaar: Gerdientje vindt een vriendje'’, 1937 (Digitale versie),
  • Tweede deeltje, tweede leerjaar: Toen moeder ziek was, 1937 (Digitale versie)
  • Derde deeltje, derde leerjaar: De wonderslee, 1938 (Digitale versie),
  • Vierde deeltje, derde leerjaar: Tussen bos en boerderij, 1938 (Digitale versie)
  • Vijfde deeltje, vierde leerjaar: Een herfst vol avonturen, 1939 (Digitale versie),
  • Zesde deeltje, vierde leerjaar: De wijde wereld, 1939 (Digitale versie),
  • Zevende ddeltje, vijfde leerjaar: De grote reis, 1950
  • Achtste deeltje, vijfde leerjaar: Jaap wordt groter, 1950
  • Negende deeltje, zesde leerjaar: In het warme land, 1953 (Digitale versie)
  • Tiende deeltje, zesde leerjaar: Het leven is zo mooi, 1952
• 1938 - De Drenten. Overdr. uit: De Nederlandse volkskarakters onder red. van P.J. Meertens & Anne de Vries. Kampen: Kok, 1938 (Digitale versie).
• 1938 - Roelie. Gevolgd door: Over den drempel, 1939 (Digitale versie).
• 1938 - De Nederlandse volkskarakters, onder red. van P.J. Meertens & Anne de Vries (Digitale versie)
• 1938-1950 - Kleine bijbelboekjes voor de kleuters
  • Het verhaal van Mozes, 1938
  • 1:Het kind-je in de krib-be, 1938 (Digitale versie)
  • 2: De goe-de her-der, 1938 (Digitale versie),
  • 3: De Ver-lo-ren zoon, 1938 (Digitale versie)
  • 5: De wijzen uit het Oosten, 1950
  • 6: Met Jezus in een scheepje, 1950
  • 7: David, de herdersjongen, 1951
  • 8: Die domme Jona, 1951
• 1939 Hilde
• 1939-1940 - Groot vertelboek voor de bijbelse geschiedenis
  • I: Het Oude Testament, 1939 (Digitale versie)
  • II: Het nieuwe testament, 1940 (Digitale versie)
• 1951-1958 - Reis door de nacht
  • 1: De duisternis in, 1951
  • 2: De Storm steekt op, 1952
  • 3: Ochtendgloren, 1952
  • 4: De nieuwe dag, 1958

• Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)