Androïde

Een androïde is een robot of mechanisch en mogelijk elektrisch wezen dat sterk op een mens lijkt en zich ook dusdanig gedraagt. De term androïde is afgeleid uit een samenstelling van Oudgrieks woorden ἀνήρ (anēr, man of mens) en εἶδος (eidos, beeld, vorm, gestalte). Een vrouwelijke variant wordt ook wel een gynoid of fembot genoemd. De androïde is niet alleen iets dat in de sciencefiction voorkomt. Sinds begin 21e eeuw, met de opkomst van Kunstmatige intelligentie, worden er echte robots ontwikkeld die voldoen aan de definitie van een androïde.

De term androïde wordt soms verward met meer specifieke termen als robot (een mechanisch wezen), een cyborg (deels mens en deels machine of computer), een humanoïde robot (die slechts de contouren van een mens heeft) of een beweegbare pop. Androïden zijn echter humanoïde robots met een mensachtige lichaamsbouw en menselijke gezichtskenmerken. Idealiter is de androïde gemaakt van materiaal dat lijkt op de menselijk huid en is de technologie van buitenaf onzichtbaar. Androïden imiteren menselijk gedrag en reageren op stimuli. Vergeleken met humanoïde robots zijn androïden daarom aanzienlijk geavanceerder en discreter. Wanneer een androïde sterk op een mens lijkt maar je toch ziet dat het net niet echt is dan kan dit ongemakkelijk voelen. Dit komt doordat een mens zich dan extra gaat storen aan de details die niet menselijk zijn. Dit wordt de griezelvallei (uncanny valley). Een androïde zou daarom ofwel duidelijk herkenbaar als robot moeten zijn of juist (bijna) niet te onderscheiden van een mens om geaccepteerd te worden.

De menselijke vorm is bepaald niet ideaal voor een robot. Menselijke lichamen zijn inherent instabiel en een androïde die niet omvalt, wel goed stuurbaar is en op twee benen kan lopen, is dus moeilijk te bouwen. Daar echter onze leefomgeving over het algemeen ingericht is om door mensen gebruikt te worden, ligt het toch voor de hand robots in menselijke vorm te gieten als men die in de leefomgeving wil gebruiken. Ook blijkt de mens zich prettiger te voelen bij interactie met een mens-achtig wezen dan met bijvoorbeeld een computerscherm. Derhalve wordt door vooraanstaande robot-laboratoria zoals die van het MIT en verschillende instituten in Japan gewerkt aan androïden.

Androïden zijn een blijvende fascinatie voor mensen en zeker voor bouwers van robots – voornamelijk gedreven door het voorkomen van androïden in sciencefiction. De natuurlijkere interactie tussen mensen en mensachtigen maakt het voor sci-fi auteurs makkelijker om van mensachtigen gebruik te maken dan van robots die niet op mensen lijken. Diezelfde interactie maakt mensachtige robots fascinerend voor lezers en toeschouwers. De term "androïde" werd voor het eerst gebruikt door Mathias Villiers de l'Isle-Adam in zijn werk De Eva van morgen (1886).

Voorbeelden van androïden in de sciencefiction zijn luitenant-Commander Data uit Star Trek en C-3PO uit Star Wars. Ook in Bicentennial Man, A.I.: Artificial Intelligence, Blade Runner, Dragon Ball Z, Stargate SG-1, Ex Machina, De vrouwen van Stepford en Westworld komen androïden voor.