Aker (Noorwegen)

De naam Aker stamt uit het Oudnoorse woord ákr, wat 'akker' of 'veld' betekent. Oorspronkelijk verwees de naam naar boerderijen, nabij de huidige Oude Aker-kerk. Deze kerk werd het uitgangspunt voor de naam van de parochie, het pastoraat en later de gemeente Aker. Van dezelfde naam zijn ook de vesting Akershus en de rivier Akerselva afgeleid.

Aker bestond als administratieve en kerkelijke eenheid al sinds de middeleeuwen en omvatte toen het volledige gebied van het huidige Oslo. Toen de stad Kristiania in 1624 werd gesticht, bleef deze aanvankelijk klein: zij bestond voornamelijk uit de vesting Akershus, de wijk Kvadraturen en de directe omgeving. Vrijwel al het omliggende gebied — circa 99 procent van het huidige Oslo — viel onder Aker.

De grootste territoriale veranderingen vonden plaats in de 19e eeuw. Bij de stadsuitbreiding van 1859 werd het volledige stadsland Bymarken en grote delen van Aker bij de stad toegevoegd, waaronder Grønland, Grünerløkka, Sagene en Gamle Oslo. Hierdoor kwam ongeveer twee derde van de bevolking van Aker binnen Kristiania te wonen, terwijl de resterende gemeente nog slechts circa 12.000 inwoners telde. In 1878 volgde een nieuwe uitbreiding, waarbij bijna 19.000 inwoners van gemeente wisselden.

Om ongecontroleerde en slechte bebouwing te voorkomen, spraken Aker en Kristiania af een bouwgordel in te stellen waarin de strengere stadsvoorschriften golden. Dit leidde tot beter geplande voorsteden zoals Kampen, Vålerenga, Balkeby en Rodeløkka.

Aker werd officieel een gemeente op 1 januari 1838, na invoering van het gemeentelijke zelfbestuur. In 1861 werd de parochie opgesplitst in Østre en Vestre Aker; in 1906 volgden Ullem en Nordstrand als afzonderlijke parochies. In bevolkingsomvang was Aker veruit de grootste gemeente van Akershus en omsloot zij de hoofdstad volledig. In 1947 had Aker een oppervlakte van 436 km², grotendeels bestaande uit beboste heuvels, landbouwgrond en snelgroeiende woonwijken.

De samenvoeging met Oslo op 1 januari 1948 was controversieel en vooral in Aker impopulair, dat toen een welvarende voorstedelijke gemeente was. Toch werd de fusie doorgezet. Aker telde op dat moment circa 130.000 inwoners en werd volledig opgenomen in de nieuwe, uitgebreide gemeente Oslo.