Ahshislesaurus

Ahshislesaurus is een geslacht van plantenetende ornithischische dinosauriërs, behorende tot de Euornithopoda, dat tijdens het late Krijt leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika. De enige benoemde soort is Ahshislesaurus wimani.

In 1916 groef John Bernard Reeside Jr. bij de Kimbeto Wash in San Juan County het skelet op van een euornithopode. Het exemplaar werd in 1935 summier beschreven door Charles Whitney Gilmore. Gilmore vielen duidelijke overeenkomsten met Kritosaurus op maar hij zag ook verschillen. In 2000 publiceerde Thomas E. Williamson voor het eerst fotografieën van het skelet. Hij betwijfelde of het om Kritosaurus ging en zag het als een onbepaald lid van de Hadrosaurinae. In 2013 dacht Albert Prieto-Márquez na de eerste gedetailleerde beschrijving dat het toch om Kritosaurus ging, maar dat werd in 2014 weer ontkend door Robert Sullivan gezien de hogere geologische ouderdom.

In 2025 werd de typesoort Ahshislesaurus wimani benoemd en beschreven door Sebastian G. Dalman, Steven E. Jasinski, D. Edward Malinzak, Spencer G. Lucas, Martin Kundrát en Anthony R. Fiorillo. De geslachtsnaam verwijst naar de Ah-Shi-Sle-Pah Wilderness, zelf weer vernoemd naar het Navajo áshįįh łibá, "grijs zout". De soortaanduiding eert de Zweedse paleontoloog Carl Wiman, die het San Juan Basin onderzocht. De Life Science Identifiers zijn FA32808F-B15D-4523-AA91-BBF661253CDA voor het geslacht en 7841A554-66EC-4E76-BE9D-2950498649D6 voor de soort.

Het holotype, USNM VP-8629, is gevonden in een laag van de Hunter Wash-afzetting van de Kirtlandformatie die stamt uit het late Campanien en vrij exact geschat kan worden op 75,02 miljoen jaar oud. Het bestaat uit een skelet met schedel. Het bewaart de achterzijde van het schedeldak van de prefrontalia af, beide quadrata, het rechterjukbeen, het dentarium van de linkeronderkaak, het surangulare van de rechteronderkaak, de draaier, en de derde en vierde halswervel. Het linkerdentarium NMMNH P-66929 is aan de soort toegewezen.

Van verschillende specimina werd vermoed dat ze wellicht van de soort afkomstig zijn, hoewel dat niet bewezen kan worden door gebrek aan overlappend materiaal. Het betreft NMMNH P-25057, een gedeeltelijk postcraniaal skelet begin jaren tachtig door K. Keith Rigby, Jr. gevonden, NMMNH P-RMS 2013-7: een linkerschouderblad, NMMNH P-31928: een linkeropperarmbeen van een volwassene, NMMNH P-37624: een linkeropperarmbeen van een jong dier, NMMNH P-32885: een rechterellepijp en NMMNH P-102629: een linkerdarmbeen. Deze elementen werden door de beschrijvers uitgebreid beschreven.

De lengte van Ahshislesaurus is in persberichten aangegeven als elf meter.

De beschrijvers hebben vijf onderscheidende kenmerken vastgesteld. Het zijn autapomorfieën, unieke afgeleide (dus nieuwe) kenmerken. Het quadratum is robuust en in zijaanzicht breed over de volle lengte. Het boveneinde van het quadratum is naar achteren gebogen zodat de kop van het quadratum schuin naar achteren en boven is gelegen afwijkend van andere Hadrosauridae waaronder Kritosaurus die een recht achterste uiteinde bezitten. De beenplaat van het jukbeen richting quadratojugale is langwerpig en heeft in zijaanzicht een bijna uniforme breedte over de totale lengte. De achterste tak van het jukbeen is opvallend bol en breed terwijl het bij de meeste hadrosauriden een taps toelopende structuur vormt. Het dentarium van de onderkaak heeft een verticaal hoog voorste uiteinde terwijl bij de meeste hadrosauriden dat uiteinde verticaal smal is.

Ahshislesaurus is in de Kritosaurini geplaatst, als zustersoort van Naashoibitosaurus.

• Gilmore, Charles W. 1935. "On the Reptilia of the Kirtland Formation of New Mexico, with the descriptions of new species of fossil turtles". Proceedings of the United States National Museum. 83(2978). Smithsonian Institution: 159–188.
• Williamson, Thomas E. 2000. "Review of Hadrosauridae (Dinosauria, Ornithischia) from the San Juan Basin, New Mexico". In: Lucas, Spencer G.; Heckert, Andrew B. (eds.). Dinosaurs of New Mexico. Vol. Bulletin 17. Albuquerque, NM: New Mexico Museum of Natural History and Science. pp. 191–210.
• Prieto-Márquez, Albert. 2014. "Skeletal morphology of Kritosaurus navajovius (Dinosauria: Hadrosauridae) from the Late Cretaceous of the North American south-west, with an evaluation of the phylogenetic systematics and biogeography of Kritosaurini". Journal of Systematic Palaeontology. 12(2): 133–175. DOI:10.1080/14772019.2013.770417.
• Sullivan, Robert M. & Lucas, Spencer G. 2014. "20. Stratigraphic Distribution of Hadrosaurids in the Upper Cretaceous Fruitland, Kirtland, and Ojo Alamo Formations, San Juan Basin, New Mexico". In: Eberth, David A.; Evans, David C. (eds.). Hadrosaurs. USA: Indiana University Press. pp. 361–384.
• Dalman, Sebastian G.; Jasinski, Steven E.; Malinzak, D. Edward; Lucas, Spencer G.; Kundrát, Martin; Fiorillo, Anthony R. 2025. "A new saurolophine hadrosaurid (Ornithischia: Hadrosauridae) from the Upper Cretaceous (Campanian) Hunter Wash Member, Kirtland Formation, San Juan Basin, New Mexico". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. Fossil Record 11: 73–114.