Actinobacteriën
| Actinomycetota | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Bifidobacterium adolescentis | |||
| Taxonomische indeling | |||
| |||
| Fylum | |||
| Actinomycetota Goodfellow 2021[1] | |||
| Ordes | |||
| |||
| Synoniemen | |||
| |||
| |||
De actinobacteriën (Actinomycetota) vormen een stam van grampositieve, veelal symbiotische bacteriën met een aantal schimmelachtige kenmerken. Het is een zeer divers fylum, waarvan de meeste vertegenwoordigers voorkomen in de bodem en het water. In bodems dragen ze bij aan de afbraak van afgestorven organisch materiaal. Actinobacteriën zijn hierdoor van essentieel belang voor de mondiale bodemecologie.
Soorten die in de bodem leven vormen vaak een filamenteus mycelium, waardoor deze bacteriën in het verleden vaak werden aangezien voor schimmels. Ze kregen daarbij de naam Actinomycetes en Actinomyces (het typegeslacht van het fylum). Bacteriën uit deze stam werden in het verleden ook wel aangeduid met de naam 'straalzwammen'. Sommige actinobacteriën (zoals Frankia) leven in symbiose met de wortels van planten, waarbij ze stikstof voor de planten vastleggen in ruil voor een deel van de suikers van de plant. Andere soorten, zoals veel leden van het geslacht Mycobacterium, zijn pathogeen voor mens en dier kunnen ernstige infecties veroorzaken.
Beschrijving
Actinomycetota behoren tot de belangrijkste groepen van bodemorganismen en spelen een centrale rol in de afbraak van organisch materiaal, zoals cellulose en chitine. Veel soorten vormen vertakte filamenten die doen denken aan schimmeldraden, een morfologische eigenschap die hen onderscheidt van de meeste andere bacteriën. Ze zijn daarnaast talrijk in zoetwater. Waarschijnlijk zijn veel soorten in het fylum nog niet gekarakteriseerd. De actinobacteriën zijn grampositief en hebben een hoog GC-gehalte in hun DNA (bij sommige stammen wel 70%).[2]
Actinobacteriën staan bekend om hun rol in de nutriëntenkringloop en sommige soorten vormen symbioses, bijvoorbeeld met plantenwortels. Streptomyces en andere genera dragen in belangrijke mate bij aan de biologische buffercapaciteit van de bodem.[3] De meeste Actinomycetota met medische of economische betekenis behoren tot de orde Actinomycetales. Veel van deze bacteriën kunnen ziekten bij mensen veroorzaken, maar het genus Streptomyces is vooral bekend als bron van antibiotica.[4][5]
Klinisch belang
Binnen de Actinomycetota bevinden zich zowel vrijlevende soorten als pathogenen. Pathogene vertegenwoordigers zijn onder andere Mycobacterium tuberculosis (veroorzaker van tuberculose) en Corynebacterium diphtheriae (veroorzaker van difterie). Ook Nocardia-soorten kunnen ernstige infecties veroorzaken bij mensen met een verzwakt immuunsysteem. Daarnaast wordt Gardnerella vaginalis vaak aangetroffen bij bacteriële vaginose. Veel soorten zijn opportunistisch.
Streptomyces-soorten produceren een groot deel van de natuurlijke secundaire metabolieten die in de geneeskunde worden gebruikt, waaronder streptomycine, tetracycline, erythromycine en chloramfenicol.[4] Naast antibiotica leveren zij ook antischimmelmiddelen, antitumormiddelen en immuunsuppressiva zoals rapamycine.
Bacteriën van het geslacht Bifidobacterium (ook onderdeel van het fylum) zijn de meest voorkomende bacteriën in het microbioom van jonge kinderen.[6] De soorten die aanwezig zijn in de darm spelen een rol bij de normale barrièrefunctie van het slijmvlies. Dit vermindert de doorgang van lipopolysacharide uit het darmlumen naar het bloed.
Fylogenie
De onderstaande fylogenetische boom toont indeling op basis van whole-genome sequencing, een methode die preciezer i.[7]
| Actinomycetota |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
Zie ook
Bronnen
- ↑ (en) Oren A, Garrity GM (2021). Valid publication of the names of forty-two phyla of prokaryotes. Int J Syst Evol Microbiol 71 (10). PMID 34694987. DOI: 10.1099/ijsem.0.005056.
- ↑ (en) Ventura M, Canchaya C, Tauch A, Chandra G, Fitzgerald GF, Chater KF, van Sinderen D (2007). Genomics of Actinobacteria: tracing the evolutionary history of an ancient phylum. Microbiology and Molecular Biology Reviews 71 (3): 495–548. PMID 17804669. DOI: 10.1128/MMBR.00005-07.
- ↑ (en) Ningthoujam DS, Sanasam S, Tamreihao K, Nimaichand S (2009). Antagonistic activities of local actinomycete isolates against rice fungal pathogens. African Journal of Microbiology Research 3 (11): 737–742.
- 1 2 (en) Donald L, Pipite A, Keyzers RA, Taufa T. (2022). Streptomyces: Still the Biggest Producer of New Natural Secondary Metabolites, a Current Perspective. Microbiology Research 13 (3): 418–465. DOI: 10.3390/microbiolres13030031.
- ↑ (en) Mahajan GB (2012). Antibacterial agents from actinomycetes: a review. Frontiers in Bioscience 4: 240–53. DOI: 10.2741/e373.
- ↑ Turroni F, Peano C, Pass DA, Foroni E, Severgnini M, Claesson MJ, Kerr C, Marchesi JR, Ventura M (11 mei 2012). Diversity of bifidobacteria within the infant gut microbiota. PLOS ONE 7 (5). PMID 22606315. PMC 3350489. DOI: 10.1371/journal.pone.0036957.
- ↑ Nouioui I, Carro L, García-López M, Meier-Kolthoff JP, Woyke T, Kyrpides NC, Pukall R, Klenk HP, Goodfellow M, Markus Göker M (2018). Genome-Based Taxonomic Classification of the Phylum Actinobacteria. Front. Microbiol. 9. PMID 30186281. DOI: 10.3389/fmicb.2018.02007.
