4. SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Brigade Nederland

De oorsprong van deze eenheid ligt in de oprichting van de SS-Freiwilligen-Standarte Nordwest in april 1941 in Hamburg, de locatie van de SS-Standarte Germania. De SS-leiding had besloten vrijwilligers met "Noordisch bloed" op te nemen in de gelederen van de Waffen-SS voor de komende campagne in het Oosten. Op 27 juni 1941, enkele dagen na de invasie van de Sovjet-Unie, lanceerde Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart de campagne om vrijwilligers te werven voor de "Kruistocht tegen het bolsjewisme", geleid door Generaal Seyffardt, een voormalig stafchef van het Nederlandse leger.

Op 12 juli 1941 werd de SS-Freiwilligen-Standarte Nordwest, waarin ook Vlamingen dienden, omgevormd tot de SS-Freiwilligen-Verband Niederlande, met de bedoeling een volledig Nederlandse eenheid op te richten voor het werven van vrijwilligers. De eenheid had aanvankelijk regimentssterkte, maar werd op 26 juli 1941 teruggebracht tot bataljonssterkte.

Op 24 september 1941 werd de eenheid hernoemd tot het SS-Freiwilligen-Legion Nederland en gereorganiseerd tot een gemotoriseerd regiment met drie bataljons.

Vanaf januari 1942 was het Legioen ingezet bij SS Brigade 2 aan het Oostfront bij het Ilmenmeer. Op 1 februari 1943 kreeg de 1e compagnie de aanduiding "General Seyfardt". Tijdens deze gevechten werd de Nederlander SS-Sturmmann Gerardus Mooyman beroemd. Hij was de eerste buitenlandse vrijwilliger die het Ridderkruis kreeg uitgereikt, op 20 februari 1942. Mooyman schakelde op één dag 13 Sovjettanks uit met zijn stuk antitankgeschut.

Op 23 oktober 1943 werd het Legioen het eerste regiment van de 4. SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Brigade Nederland in Thüringen en kreeg het nummer 48.

De 4. SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Brigade Nederland werd op 23 oktober 1943 opgericht in zuidelijk Thüringen in het gebied Sonneberg – Hildburghausen – Schleusingen door de uitbouw van het SS-Freiwilligen-Legion Nederland. Het legioen vormde het SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Regiment 1, dat op 12 november 1943 het SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Regiment 48 "General Seyfardt" werd. Daarnaast werd er een volledig nieuw regiment gevormd, het SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Regiment 2, dat op 12 november 1943 het SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Regiment 49 " De Ruiter" werd.

In de zomer van 1943 werd de brigade per spoor naar de Balkan overgebracht en ingezet in het gebied ten noorden van de Sava tegen de Joegoslavische partizanen en als veiligheid in geval van een Italiaanse capitulatie. Midden december 1943 werd de brigade overgeplaatst naar het III (Germaanse) SS Pantserkorps aan het Oostfront. De brigade had destijds de volgende sterkte:

• Reichsdeutsche: 1.044
• Volksdeutsche: 2.148
• Nederlanders: 2.216
• Overige: 14
• Totaal: 5.426

De brigade had daarmee bijna 80% van haar organieke sterkte.

De brigade werd ingezet in het gebied van het 18e Leger bij het Oranienbaum bruggenhoofd. Op 14 januari 1944 gaf de bevelhebber van het III SS Pantserkorps opdracht om de brigade de SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Divisie te noemen om camouflageredenen. Er vond echter geen officiële naamswijziging plaats. Op 15 januari 1944 moest de brigade haar eerste zware verdedigingsgevechten doorstaan. Delen van de brigade slaagden erin de ingesloten 9e en 10e Luftwaffen-Felddivisies te bevrijden. Al op 26 januari 1944 kreeg de brigade het bevel om zich te verplaatsen naar de zogenaamde "Panther"-positie langs de Narva. Na hevige verdedigingsgevechten werd begin februari 1944 een nieuwe positie ingenomen. Na verschillende kleinere gevechten in februari volgde vanaf 11 maart 1944 een nieuw Sovjetoffensief. Op 30 juni 1944 telde de brigade 6.714 man. Tijdens het grote Sovjet zomeroffensief trokken de eerste delen van de brigade zich op 24 juli 1944 op bevel los van de frontlinie. Het SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Regiment 48 was de achterhoede, werd omsingeld en vervolgens vernietigd door de Sovjettroepen. De rest van de brigade was ingezet in de "Tannenberg"-positie. Op 21 september 1944 gaf het III SS Pantserkorps opdracht tot de heroprichting van het SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Regiment 48. Hiervoor werden de overblijfselen van het regiment per schip naar Duitsland vervoerd en heropgericht op het militaire oefenterrein Hammerstein, voornamelijk met leden van de Kriegsmarine. De brigade kwam in actie in Koerland ten zuiden van Dobele binnen tot 28 september en raakte direct betrokken bij zware verdedigingsgevechten. Op 12 oktober 1944 kreeg de brigade het bevel over het gebied ten zuiden van Liepāja en een paar dagen later ten zuiden van Priekule. In de zware gevechten die volgden, werd het front van de brigade herhaaldelijk doorbroken. Op 16 januari 1945 had de brigade nog steeds een sterkte van 5.751 man. Na relatief rustige dagen lanceerde het Rode Leger op 21 januari 1945 een grote aanval op het gehele front voor Liepāja. Na zware gevechten werd de brigade teruggetrokken uit de frontlinie. Op 28 januari 1945 werd de brigade op schepen geladen in Liepāja en naar Stettin overgebracht.